უცნაური დოკუმენტური ფილმების ეპოქა: როგორ იპყრობდა 70-იანი წლები მაყურებელს
მე-20 საუკუნის 70-იან წლებში, როდესაც საზოგადოებრივი ნდობა ხელისუფლებისა და ოფიციალური ინსტიტუტების მიმართ შესუსტდა, კინოეკრანებზე ახალი ჟანრი გამოჩნდა. ეს იყო ე.წ. „უცნაური დოკუმენტური ფილმები“ (weirdumentary), რომლებიც მაყურებელს სთავაზობდა პასუხებს კითხვებზე, რომლებსაც მეცნიერება უგულებელყოფდა. სპეკულაციები უცხოპლანეტელებზე, ბერმუდის სამკუთხედზე, ბიგფუტსა და პარანორმალურ მოვლენებზე კინოთეატრებისთვის ნამდვილ „ოქროს მაღაროდ“ იქცა.
ფსევდომეცნიერება, როგორც წარმატების ფორმულა
ამ ტენდენციის ავანგარდში იდგა იუტაში დაფუძნებული სტუდია Sunn Classic Pictures. კომპანიამ სწრაფად გააცნობიერა, რომ ფართო აუდიტორიას სწყუროდა ისეთი კონტენტი, რომელსაც მაშინდელი ტელევიზია ვერ სთავაზობდა. 1973 წელს გამოსულმა ფილმმა „Chariots of the Gods“, რომელიც ერიხ ფონ დენიკენის თეორიებს ეფუძნებოდა უძველეს ასტრონავტებზე, 25 მილიონ დოლარზე მეტი გამოიმუშავა და ოსკარის ნომინაციაც კი დაიმსახურა. ეს იყო ნიშანი იმისა, რომ ფსევდომეცნიერული თემები საზოგადოების ფართო ფენებისთვის სერიოზულ ინტერესს წარმოადგენდა.
სტუდიის პროდიუსერები, ჯეიმს კონვეი და ჩარლზ სელიე, მიხვდნენ, რომ წარმატების გასაღები „კომერციულ კაუჭში“ იყო. ისინი იყენებდნენ მარკეტინგულ კვლევებს, რათა დაედგინათ, რა აინტერესებდა მაყურებელს ყველაზე მეტად. მაგალითად, ფილმი „In Search of Noah’s Ark“, რომლის ბიუჯეტი 600 000 დოლარი იყო, მსოფლიო მასშტაბით 55 მილიონი დოლარის შემოსავალს აღწევდა, რაც მას 1976 წლის ერთ-ერთ ყველაზე მომგებიან კინოსურათად აქცევდა.
„Four-walling“: მარკეტინგული ინოვაცია
Sunn Classic Pictures-ის წარმატება მხოლოდ თემების შერჩევაში არ მდგომარეობდა. მათ დახვეწეს დისტრიბუციის მეთოდი, რომელსაც „four-walling“ ეწოდებოდა. სტუდია ქირაობდა კინოთეატრებს ფიქსირებულ ფასად, რაც მათ საშუალებას აძლევდა, მთლიანად გაეკონტროლებინათ ბილეთების გაყიდვიდან შემოსული თანხა. ამას თან ახლდა აგრესიული სატელევიზიო სარეკლამო კამპანიები, რომლებიც მაყურებელს ჰპირდებოდა „დაუჯერებელ მტკიცებულებებს“ და „სიმართლეს, რომელიც აქამდე დამალული იყო“.
სტუდიის წარმომადგენლები აღნიშნავდნენ, რომ ისინი ცდილობდნენ ოჯახური აუდიტორიისთვის შესაფერისი კონტენტის შექმნას, რომელიც არ იქნებოდა არც ზედმეტად ბავშვური და არც მაშინდელი „ახალი ჰოლივუდისთვის“ დამახასიათებელი სისხლიანი თუ პროვოკაციული. მათთვის ეს იყო გზა ეპოვათ „დაკარგული აუდიტორია“, რომელსაც სურდა საინტერესო, თუმცა ხელმისაწვდომი გასართობი.
რატომ დარჩა ეს ფენომენი წარსულში?
დღეს, როდესაც ინფორმაცია ხელმისაწვდომია YouTube-სა თუ ვიკიპედიაზე, ასეთი ფილმების ეფექტი საგრძნობლად შემცირებულია. მაშინდელი მაყურებლისთვის კინოთეატრი იყო ერთადერთი „ფანჯარა“ მისტიკურ სამყაროში. როგორც კინომცოდნეები აღნიშნავენ, 70-იანი წლების ეს ტალღა იყო უნიკალური სოციალური ფენომენი, როდესაც ფსევდომეცნიერება აკადემიურ დისკუსიებთან ახლოსაც კი მიდიოდა.
მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი თემები დღესაც პოპულარულია, მათი პრეზენტაციის ფორმატი რადიკალურად შეიცვალა. თუმცა, ისტორია გვიჩვენებს, რომ ადამიანებს ყოველთვის ექნებათ ინტერესი იმის მიმართ, რაც მეცნიერული ახსნის მიღმა რჩება. Sunn Classic Pictures-ის მიერ დანერგილი მარკეტინგული სტრატეგიები კი დღემდე რჩება კინოინდუსტრიის ისტორიაში, როგორც ეფექტური მაგალითი იმისა, თუ როგორ შეიძლება ცნობისმოყვარეობის კომერციალიზაცია.