ტექნოლოგიური გიგანტები კალიფორნიაში ახალი კანონის წინააღმდეგ იბრძვიან
ტექნოლოგიური სექტორის ლიდერები — Meta, Google და TikTok — კალიფორნიის შტატის წინააღმდეგ სამართლებრივ დავას იწყებენ. კომპანიები ცდილობენ დაბლოკონ ახალი კანონი, რომელიც ცნობილია როგორც AB 1709 და რომელიც 16 წლამდე ასაკის მომხმარებლებისთვის სოციალური ქსელების ფუნქციონირებას მკაცრად ზღუდავს. კალიფორნიის გუბერნატორის, Gavin Newsom-ის მიერ ხელმოწერილი კანონპროექტი ძალაში მომავალი წლის დასაწყისში უნდა შევიდეს.
რა მოთხოვნებს აყენებს კანონი?
ახალი რეგულაცია სოციალურ პლატფორმებს ავალდებულებს, აკრძალონ ავტომატურად ჩამრთველი ვიდეოები (autoplay) და პერსონალიზებული კონტენტის ფიდები 16 წლამდე ასაკის მომხმარებლებისთვის. კანონის თანახმად, თუ პლატფორმები ამ ფუნქციებს არ გამორთავენ, მათ მოუწევთ არასრულწლოვანთა ანგარიშების წაშლა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, კომპანიებს შესაძლოა დაეკისროთ ჯარიმა, რომელიც თითოეულ დაზარალებულ მომხმარებელზე 50 000 აშშ დოლარს აღწევს.
ტექნოლოგიური გიგანტები აცხადებენ, რომ კანონი არაკონსტიტუციურია. მათი არგუმენტით, ის არღვევს გამოხატვის თავისუფლებას და ეწინააღმდეგება ფედერალურ კანონმდებლობას, კერძოდ, „Section 230“-ს, რომელიც პლატფორმებს კონტენტის მოდერაციასთან დაკავშირებით გარკვეულ თავისუფლებას ანიჭებს. TikTok-ის წარმომადგენლის თქმით, ეს კანონი არის თავდასხმა კონტენტის კურირების პრაქტიკაზე, რაც ტრადიციულად გამოიყენება წიგნების მაღაზიებსა და სატელევიზიო ქსელებშიც.
კონფიდენციალურობისა და უსაფრთხოების კითხვები
ექსპერტები, მათ შორის ციფრული უფლებების დამცველი ორგანიზაციები, კანონის მიმართ სკეპტიკურად არიან განწყობილნი. მათი აზრით, ასაკის გადამოწმების პროცედურები, რომლებსაც ეს კანონი მოითხოვს, გამოიწვევს მომხმარებელთა მონაცემების მასობრივ შეგროვებას. ეს კი, საბოლოო ჯამში, ყველა მომხმარებლის, მათ შორის ზრდასრულების, კონფიდენციალურობას დაარღვევს და ონლაინ ანონიმურობას საფრთხეს შეუქმნის.
გარდა ამისა, კრიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი შეზღუდვები არასრულწლოვნებს ართმევს წვდომას მნიშვნელოვან ინფორმაციასა და ციფრულ აქტივიზმზე. Google-ის წარმომადგენლებმა კი აღნიშნეს, რომ მათ უკვე აქვთ დანერგილი მშობელთა კონტროლის სისტემები, რომლებიც უფრო ეფექტურია, ვიდრე ზედმეტად ფართო მასშტაბის საკანონმდებლო რეგულაციები, რომლებიც ხშირად არსებულ დამცავ მექანიზმებსაც კი აზიანებს.
რა გავლენა ექნება ამას?
კალიფორნიის გენერალური პროკურორის, Rob Bonta-ს ოფისში აცხადებენ, რომ საჩივრებს განიხილავენ და მზად არიან დაიცვან კანონი, რომელიც, მათი თქმით, ბავშვების ონლაინ უსაფრთხოებას ემსახურება. ეს დავა ნაწილია გლობალური ტენდენციისა, სადაც სახელმწიფოები ცდილობენ მოზარდების ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე სოციალური მედიის ზეგავლენა შეზღუდონ.
საქართველოში მცხოვრები მომხმარებლებისთვის ეს საკითხი მნიშვნელოვანია, რადგან გლობალური პლატფორმების მიერ დანერგილი ცვლილებები — როგორიცაა ასაკის გადამოწმების გამკაცრებული სისტემები — საბოლოოდ საერთაშორისო მასშტაბით ვრცელდება. თუ კალიფორნიული კანონი ძალაში დარჩება, სავარაუდოა, რომ Meta, Google და TikTok იძულებულნი გახდებიან, მსგავსი შეზღუდვები სხვა ქვეყნებშიც დააწესონ, რათა თავი აარიდონ სამართლებრივ გართულებებს და უზრუნველყონ პლატფორმების ერთგვაროვანი მუშაობა.