SpaceX Starship-ის ზედა საფეხურის უპრეცედენტო დაჭერას გეგმავს
ისტორიული მცდელობა კოსმოსურ ინდუსტრიაში
SpaceX-ი კოსმოსური ტექნოლოგიების ისტორიაში კიდევ ერთ მნიშვნელოვან ეტაპს უახლოვდება. კომპანია გეგმავს Starship-ის ზედა საფეხურის (Ship) დაჭერას სპეციალური „ჩოპსტიკის“ (chopstick) ტიპის მკლავებით, რომლებიც სასტარტო კოშკზეა დამონტაჟებული. ეს ოპერაცია, რომელიც დაგეგმილია მე-15 საცდელი ფრენის ფარგლებში, მსოფლიოში პირველი მცდელობა იქნება რაკეტის ზედა ნაწილის ამ გზით დაბრუნებისა.
მიმდინარე მისია 13 ნოემბერს, ტეხასის შტატში მდებარე Starbase-იდან დაიწყო. თავდაპირველი გეგმის მიხედვით, SpaceX-ი რაკეტის ორივე საფეხურის დაჭერას აპირებდა, თუმცა Super Heavy-ის გამაძლიერებლის შემთხვევაში, გაურკვეველი მიზეზების გამო, კომპანიამ მისი მექსიკის ყურეში კონტროლირებადი დაშვება ამჯობინა. მიუხედავად ამისა, ზედა საფეხურის დაჭერის მცდელობა კვლავ ძალაში რჩება და ექსპერტების შეფასებით, ეს იქნება გადამწყვეტი ნაბიჯი რაკეტების სწრაფი რეაბილიტაციისა და ხელახალი გაშვების ტექნოლოგიების დახვეწისთვის.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
Starship-ის სრულად დაჭერა SpaceX-ის გრძელვადიანი სტრატეგიის ნაწილია. კომპანიის მიზანია კოსმოსური გაშვებების სიხშირის მაქსიმალურად გაზრდა. რაც უფრო სწრაფად მოხდება რაკეტის დაბრუნება, შემოწმება და ხელახალი გაშვება, მით უფრო ეფექტური გახდება კოსმოსური ლოჯისტიკა.
ამჟამინდელი მისიის ფარგლებში, Starship-მა წარმატებით გაიტანა დედამიწის დაბალ ორბიტაზე 26 ერთეული შემდეგი თაობის Starlink V3 ინტერნეტ-სატელიტი. ეს პროექტი SpaceX-ის გაცილებით მასშტაბური გეგმის ნაწილია, რომელიც 100 000-მდე სატელიტისგან შემდგარი ქსელის შექმნას ითვალისწინებს. უფრო მეტიც, Elon Musk-ის ხედვით, მომავალში იგეგმება „Starmind“-ის კონცეფციის განხორციელება — ხელოვნური ინტელექტით მართული მონაცემთა ცენტრების ორბიტალური ქსელი, რომელიც შესაძლოა მილიონამდე კოსმოსურ აპარატს მოიცავდეს.
რისკები და მოლოდინები
SpaceX-ის ინჟინრები აღნიშნავენ, რომ „ჩოპსტიკებით“ დაჭერა არ არის გარანტირებული. თუ ფრენის მონაცემებში რაიმე სახის გადახრა ან ტექნიკური შეუსაბამობა დაფიქსირდება, კომპანია მყისიერად შეწყვეტს დაჭერის მცდელობას, როგორც ეს Super Heavy-ის შემთხვევაში მოხდა.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს ოპერაცია საკმაოდ რთული და სარისკოა, SpaceX-ი აცხადებს, რომ მსგავსი ტესტები აუცილებელია კოსმოსური ფრენების მომავლისთვის. თუ დღევანდელი მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდება, კომპანია, დიდი ალბათობით, მომდევნო გაშვებისას კვლავ შეეცდება მანევრის განხორციელებას. ქართველი მოყვარულებისთვის, რომლებიც კოსმოსურ ინდუსტრიას თვალს ადევნებენ, ეს მოვლენა კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ რაკეტების მრავალჯერადი გამოყენება და კოსმოსური ეკონომიკის განვითარება უკვე აღარ არის სამეცნიერო ფანტასტიკა, არამედ მიმდინარე რეალობაა.