საბერძნეთი 15 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალურ ქსელებს კრძალავს
ახალი რეგულაციები საბერძნეთის ციფრულ სივრცეში
საბერძნეთის პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომელიც 15 წლამდე ასაკის მოზარდებს სოციალური ქსელების გამოყენებას უკრძალავს. ინიციატივა, რომელიც პრემიერ-მინისტრმა კირიაკოს მიცოტაკისმა ჯერ კიდევ წლის დასაწყისში დააანონსა, 2027 წლის პირველი იანვრიდან შევა ძალაში. ეს ნაბიჯი ევროკავშირის მასშტაბით ერთ-ერთ ყველაზე მკაცრ და პრეცედენტულ გადაწყვეტილებად მიიჩნევა.
ახალი კანონი ისეთ პოპულარულ პლატფორმებს ეხება, როგორებიცაა TikTok, Instagram, Facebook და X. კომპანიებს ევალებათ, დანერგონ ასაკის დამადასტურებელი სანდო და პროპორციული მექანიზმები, რათა არასრულწლოვნების მიერ სერვისებზე წვდომა მაქსიმალურად შეიზღუდოს. წესების დარღვევის შემთხვევაში, პლატფორმებს ევროკავშირის „ციფრული სერვისების აქტის“ (Digital Services Act) შესაბამისად სოლიდური ჯარიმები დაეკისრებათ.
ტექნოლოგიური კონტროლი და მშობელთა ჩართულობა
კანონის აღსრულების პროცესში მთავარი როლი სპეციალურ აპლიკაციებს ენიჭებათ. მშობლებს მოუწევთ საკუთარი შვილების მოწყობილობებზე დააინსტალირონ სახელისუფლებო პლატფორმები, როგორიცაა Kids Wallet ან Gov.gr. ეს აპლიკაციები უშუალოდ იქნება დაკავშირებული ბავშვის სმარტფონთან და დაბლოკავს წვდომას აკრძალულ რესურსებზე.
ციფრული მმართველობისა და ხელოვნური ინტელექტის მინისტრის, დიმიტრის პაპასტერგიუს განცხადებით, სისტემა შექმნილია პერსონალური მონაცემების დაცვის პრინციპების გათვალისწინებით. აპლიკაციები გამოიყენებენ ე.წ. „ასაკობრივ ტოკენებს“ (age tokens), რაც საშუალებას იძლევა, დადასტურდეს მომხმარებლის ასაკი ისე, რომ მინიმუმამდე შემცირდეს პირადი ინფორმაციის გამჟღავნება.
საზოგადოებრივი რეაქცია და ევროპული კონტექსტი
მიუხედავად იმისა, რომ ოპოზიციურმა პარტიებმა კანონპროექტს მხარი არ დაუჭირეს, პრემიერ-მინისტრმა მიცოტაკისმა უმრავლესობის ძალებით მისი გატანა მაინც შეძლო. საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვები აჩვენებს, რომ მოსახლეობის დიდი ნაწილი ამ შეზღუდვებს დადებითად აფასებს. აღსანიშნავია, რომ ჯერ კიდევ 2024 წელს საბერძნეთმა სკოლებში მობილური ტელეფონების გამოყენება აკრძალა.
საბერძნეთის მთავრობა იმედოვნებს, რომ ამ ინიციატივით ევროკავშირსაც უბიძგებს მსგავსი ნაბიჯების გადადგმისკენ. ევროკომისიამ უკვე წარადგინა „EU Kids Act“, თუმცა ის სოციალური ქსელების სრულ აკრძალვას მხოლოდ 13 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის ითვალისწინებს. მსოფლიო მასშტაბით მსგავსი აკრძალვა ავსტრალიამაც დააწესა, თუმცა იქ ასაკის ვერიფიკაციის პროცესი ტექნიკური თვალსაზრისით კვლავ გამოწვევად რჩება.
საბერძნეთის ეს გადაწყვეტილება კიდევ ერთი ნიშანია იმისა, რომ სახელმწიფოები სულ უფრო მეტად ცდილობენ ციფრული პლატფორმების ზეგავლენის რეგულირებას არასრულწლოვნებზე. ქართველი მშობლებისთვის და ტექნოლოგიური სექტორისთვის ეს გამოცდილება საინტერესოა, რადგან მსოფლიოში მიმდინარე დისკუსია ბავშვების უსაფრთხოებისა და სოციალური მედიის გავლენის შესახებ შესაძლოა მომავალში ადგილობრივ დღის წესრიგშიც მოხვდეს.