ორბიტალური მონაცემთა ცენტრები: რატომ მიიჩნევს Google ამ იდეას წამგებიანად

ხელოვნური ინტელექტის განვითარებასთან ერთად, ტექნოლოგიური გიგანტები სულ უფრო მეტად ეძებენ გზებს გამოთვლითი სიმძლავრეების გასაზრდელად. ერთ-ერთი ამბიციური იდეა დედამიწის ორბიტაზე მონაცემთა ცენტრების განთავსებაა, თუმცა Google-ის გლობალური ენერგეტიკის ხელმძღვანელი, ამანდა პეტერსონ კორიო, ამ წამოწყების მიმართ სკეპტიკურადაა განწყობილი. მისი თქმით, კოსმოსური ინფრასტრუქტურის შექმნა დედამიწაზე არსებულ ანალოგებთან შედარებით 100-ჯერ მეტი დაუჯდება კომპანიებს, რაც ამ იდეას კომერციულად ნაკლებად მიმზიდველს ხდის.

კოსმოსური ამბიციები და რეალური ხარჯები

საინტერესოა, რომ თავად Google-იც ატარებს ექსპერიმენტებს ორბიტაზე. პროექტ Suncatcher-ის ფარგლებში, კომპანიამ კოსმოსში გაუშვა სატელიტი, რომელიც აღჭურვილია TPU-ებით (Tensor Processing Unit - ხელოვნური ინტელექტისთვის განკუთვნილი სპეციალიზებული პროცესორი). მიუხედავად იმისა, რომ სატელიტმა წარმატებით შეასრულა მოკლე ტექსტის გენერირება, მისი სიმძლავრე უკიდურესად შეზღუდულია. მოწყობილობა მხოლოდ 1 კილოვატ ენერგიას გამოიმუშავებს, რაც საკმარისია ერთდროულად მხოლოდ ერთი ჩიპის მცირე ხნით ამუშავებისთვის. შედარებისთვის, დედამიწაზე არსებული თანამედროვე ხელოვნური ინტელექტის კამპუსები 1 გიგავატ ენერგიას მოიხმარენ, რაც მილიონჯერ აღემატება კოსმოსური პროტოტიპის შესაძლებლობებს.

ნებართვები თუ ენერგია: სად არის პრობლემა?

ამანდა პეტერსონ კორიოს განმარტებით, დედამიწაზე მონაცემთა ცენტრების გაფართოების მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორი ენერგიის ნაკლებობა კი არა, არამედ ბიუროკრატიული პროცესები და მშენებლობის ნებართვების მიღებასთან დაკავშირებული სირთულეებია. კომპანიები ხშირად აწყდებიან ადგილობრივი საზოგადოების წინააღმდეგობას, რის გამოც აშშ-ში ასობით მილიარდი დოლარის ღირებულების პროექტები ფერხდება. კორიოს აზრით, ინდუსტრიამ ჯერ დედამიწაზე არსებული ყველა შესაძლებლობა უნდა გამოიყენოს, ვიდრე კოსმოსური ავანტიურების დაფინანსებას დაიწყებს.

ფინანსური რისკები და ინვესტორების მოლოდინი

ორბიტალური გამოთვლების იდეა განსაკუთრებით SpaceX-ის სტრატეგიის ნაწილია, რომლის დამფუძნებელი ილონ მასკიც მიიჩნევს, რომ ეს მიმართულება პერსპექტიულია. თუმცა, ფინანსური ანალიტიკოსების ნაწილი მიუთითებს, რომ თუ კოსმოსური მონაცემთა ცენტრების აშენება 100-ჯერ ძვირი დაჯდება, მათი ინვესტიციის ანაზღაურების პერიოდმა შესაძლოა ათწლეულებს მიაღწიოს. მიუხედავად იმისა, რომ Alphabet (Google-ის მშობელი კომპანია) SpaceX-ის მსხვილი აქციონერია, კორპორაციის ხელმძღვანელობა აშკარად გაფრთხილებს ბაზარს, რომ კოსმოსური გამოთვლები ჯერჯერობით მხოლოდ თეორიულ და ექსპერიმენტულ ფაზაშია.

საბოლოო ჯამში, სანამ კომპანიები არ წარმოადგენენ უფრო მძლავრ და ეკონომიკურად გამართლებულ მოდელებს, კოსმოსური მონაცემთა ცენტრები დარჩება „მთვარის პროექტად“ (Moonshot - უკიდურესად ამბიციური, რისკიანი პროექტი). ქართველი მკითხველისთვის ეს ნიშნავს, რომ უახლოეს წლებში ჩვენი ციფრული სერვისები კვლავ დედამიწაზე არსებულ, მიწისზედა სერვერებზე იქნება დამოკიდებული, ხოლო კოსმოსური ტექნოლოგიები რჩება შორეულ, თუმცა საინტერესო პერსპექტივად.