NASA Hubble-ის გადასარჩენად კომერციულ კომპანიებს ისევ ეძებს
კოსმოსური ლეგენდის მომავალი კითხვის ნიშნის ქვეშ
Hubble-ის კოსმოსური ტელესკოპი უკვე 36 წელია, რაც დედამიწის ორბიტაზე მოძრაობს და კაცობრიობას სამყაროს უნიკალურ კადრებს აწვდის. თუმცა, დრო თავისას შვება: ტელესკოპს აღარ გააჩნია საკუთარი ძრავები სიმაღლის შესანარჩუნებლად, რის გამოც ის ნელ-ნელა ატმოსფეროსკენ ეშვება. თუ ჩარევა არ მოხდება, 2030-იანი წლების შუა პერიოდისთვის ინსტრუმენტი პლანეტის ატმოსფეროში შევა და დაიწვება.
NASA-მ ახალი ინიციატივა წამოიწყო და კერძო კომპანიებს მიმართა. სააგენტო ეძებს პარტნიორებს, რომლებსაც შეუძლიათ Hubble-ის ორბიტის აწევა მინიმუმ 600 კილომეტრამდე ან მისი ტექნიკური მომსახურება. წინადადებების მიღების ბოლო ვადა 30 ნოემბერია. კოსმოსურმა უწყებამ მკაფიოდ განსაზღვრა, რომ ნებისმიერი სამუშაო 2032 წლამდე უნდა განხორციელდეს და არავითარ შემთხვევაში არ დააზიანოს თავად ტელესკოპი.
კომერციული სექტორის როლი
აღსანიშნავია, რომ NASA-ს ამჟამად არ აქვს გამოყოფილი ბიუჯეტი ამ მისიისთვის. სააგენტო ცდილობს გაარკვიოს, რამდენად რეალისტურია ბაზარზე არსებული ტექნოლოგიების გამოყენება. გასული წლების განმავლობაში კერძო კოსმოსური ინდუსტრია მნიშვნელოვნად განვითარდა. დღეს უკვე არსებობენ სტარტაპები, როგორიცაა Astroscale ან Starfish Space, რომლებიც სპეციალიზდებიან ორბიტაზე თანამგზავრების მომსახურებასა და საწვავის შევსებაზე.
NASA-ს ადმინისტრატორმა, ჯარედ აიზეკმანმა, რომელიც წლების წინ თავად გამოდიოდა Hubble-ის გადარჩენის ინიციატივით, განაცხადა, რომ ამჯერად აქცენტი უფრო რობოტიზებულ სისტემებზე კეთდება. მისი თქმით, მიზანია არსებული აქტივის მაქსიმალურად დიდხანს შენარჩუნება, რათა მეცნიერებმა მეტი აღმოჩენის გაკეთება შეძლონ. წინა გამოცდილებამ, როდესაც სტარტაპმა Katalyst Space Technologies-მა Swift-ის ტელესკოპის გადარჩენის მცდელობისას მნიშვნელოვან შედეგებს მიაღწია, აჩვენა, რომ მსგავსი მისიები შესაძლოა ბევრად უფრო ხელმისაწვდომი იყოს, ვიდრე ეს წლების წინ გვეგონა.
რატომ არის Hubble კვლავ მნიშვნელოვანი?
მიუხედავად იმისა, რომ NASA-ს არსენალში უკვე არის Webb-ისა და Roman-ის ტელესკოპები, ისინი სრულად ვერ ანაცვლებენ Hubble-ს. Hubble სპეციალიზებულია ხილულ და ულტრაიისფერ სპექტრში დაკვირვებაზე, მაშინ როცა ახალი თაობის ტელესკოპები ძირითადად ინფრაწითელ გამოსხივებაზე მუშაობენ. Hubble-ის სრულფასოვანი მემკვიდრის, Habitable Worlds Observatory-ის გაშვება კი მხოლოდ 2040-იან წლებში იგეგმება.
Hubble-ის ორბიტის 600 კილომეტრამდე აწევა ტელესკოპს კიდევ, სულ მცირე, 25 წლით სიცოცხლეს გაუხანგრძლივებს. NASA-სთვის ეს ნიშნავს უწყვეტ სამეცნიერო დაკვირვებებს, ხოლო კერძო კომპანიებისთვის — უნიკალურ შესაძლებლობას, დაამტკიცონ საკუთარი შესაძლებლობები კოსმოსური ინფრასტრუქტურის შენარჩუნების მიმართულებით. ახლა ყველაფერი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად ეფექტურ გეგმებს წარადგენს კერძო სექტორი მომდევნო თვეების განმავლობაში.