MAHA-ს კრახი: რა ელის რობერტ კენედი უმცროსის მოძრაობას?
კრიზისი მოძრაობის შიგნით
აშშ-ის შუალედურ არჩევნებში დემოკრატიული პარტიის დამაჯერებელმა გამარჯვებამ Make America Health Again (MAHA) მოძრაობა მძიმე მდგომარეობაში ჩააგდო. მოძრაობა, რომლის მთავარი ფიგურა ჯანდაცვის მდივანი რობერტ კენედი უმცროსია, არჩევნებზე სრული ფიასკო განიცადა. მისი კანდიდატების უმრავლესობამ წააგო, ხოლო კენედის კრიტიკოსებმა, მათ შორის ისეთმა პროფესიონალებმა, როგორიცაა ეპიდემიოლოგი აბდულ ელ-საიედი, წარმატებას მიაღწიეს. ეს შედეგი მოძრაობისთვის, რომელიც პოლიტიკურ გავლენას ცდილობდა, შესაძლოა დასასრულის დასაწყისი იყოს.
მოძრაობა არჩევნებამდე დიდი ხნით ადრე დაიშალა. მხარდამჭერები კენედის და ტრამპის ადმინისტრაციას უმოქმედობასა და დაპირებების შეუსრულებლობაში ადანაშაულებდნენ. ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული შემთხვევა იყო ე.წ. „სქორქარდი“ (ქულების სისტემა), სადაც 42 დაპირებიდან 37 შეუსრულებელი აღმოჩნდა. კენედის მიერ საკვები პროდუქტებიდან საღებავების ამოღების დაპირებაც მხოლოდ სიტყვიერ შეთანხმებად დარჩა, რამაც აქტივისტების დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია.
იდეოლოგიური განხეთქილება და გაურკვეველი მომავალი
MAHA-ს ერთიანობა ყოველთვის მყიფე იყო, რადგან მისი წევრები განსხვავებული მოტივაციით ერთიანდებოდნენ. ნაწილი იზიარებდა კენედის რადიკალურ შეხედულებებს, როგორიცაა ვაქცინების საწინააღმდეგო რიტორიკა, 5G-ის ტექნოლოგიის მიმართ შიშები თუ შეთქმულების თეორიები. მეორე ნაწილი კი მოძრაობას უფრო პრაგმატული მიზნების გამო შეუერთდა, როგორიცაა სურსათის ხარისხის გაუმჯობესება და ფარმაცევტული კომპანიების გავლენის შემცირება.
სიტუაცია კიდევ უფრო დაიძაბა, როდესაც კენედიმ მხარი დაუჭირა გლიფოსატის (პესტიციდი) წარმოების გაზრდას და მონაწილეობა მიიღო სამიტში, რომელიც კორპორატიული გიგანტების, მათ შორის OpenAI-სა და Walmart-ის მიერ იყო დაფინანსებული. ამან გამოიწვია ისეთი გავლენიანი ფიგურების წასვლა, როგორებიც არიან კალლი მინსი და „Food Babe“-ის სახელით ცნობილი ვანი ჰარი. კრიტიკოსები ღიად აცხადებენ, რომ მოძრაობამ უღალატა საკუთარ პრინციპებს და კორუფციულ წრეს თავადვე შეუერთდა.
რა მოჰყვება ამას?
ამჟამად მოძრაობის აქტივისტები მომავლის გეგმებზე მსჯელობენ. სოციალურ ქსელებში ჩატარებული გამოკითხვების მიხედვით, მხარდამჭერთა ნაწილი ახალი მესამე პარტიის შექმნას ემხრობა, ნაწილი კი ამჟამინდელი რესპუბლიკური პარტიის „ჩამოშლას“ გეგმავს. თუმცა, დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლები უკვე აქტიურად მოითხოვენ კენედის თანამდებობიდან გადაყენებას.
სენატორი ანჯელა ოლსბრუკსი და სხვა ახლადარჩეული კანონმდებლები ღიად აცხადებენ, რომ კენედის ადგილი მთავრობაში არ არის. თუ კენედი დაკარგავს თანამდებობას, MAHA-ს გადარჩენის შანსი მინიმალურია, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ მოძრაობა სრულად არ გაემიჯნება მის რადიკალურ ფრთას და არ ფოკუსირდება ჯანმრთელობის დაცვის რეალურ, მეცნიერულად დასაბუთებულ საკითხებზე. თუმცა, კენედისადმი ლოიალურად განწყობილი ბირთვი ამგვარ ტრანსფორმაციას ნაკლებად სავარაუდოს ხდის. საქართველოსთვის, სადაც ჯანდაცვის პოლიტიკა და კვების უსაფრთხოება მუდმივად აქტუალური თემებია, ამ მოძრაობის მარცხი კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს იმას, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია მსგავსი ინიციატივების მყარი მეცნიერული საფუძველი და პოლიტიკური თანმიმდევრულობა.