ხელოვნური ინტელექტი უნივერსიტეტებში: სტუდენტებისა და ლექტორების კონფლიქტი
კვლევა, რომელმაც აკადემიური სივრცის ახალი გამოწვევები გამოავლინა
მანჩესტერის უნივერსიტეტისა და ესპანეთის Universidad del Pais Vasco-ს მიერ ჩატარებულმა ერთობლივმა კვლევამ აჩვენა, რომ უნივერსიტეტებში ხელოვნური ინტელექტის (AI) გარშემო არსებული აღქმები სტუდენტებსა და ლექტორებს შორის მკვეთრად განსხვავდება. კვლევა, რომელიც 2024 წლის გაზაფხულზე ჩატარდა, ხაზს უსვამს აუცილებლობას, რომ უნივერსიტეტებმა პოლიტიკა დაუსაბუთებელ შიშებზე კი არა, რეალურ მონაცემებზე დაყრდნობით შეიმუშაონ.
კვლევის ფარგლებში გამოიკითხა 45 აკადემიური პირი და 86 სტუდენტი. შედეგებმა აჩვენა, რომ ლექტორებს მიაჩნიათ, თითქოს სტუდენტები ხელოვნურ ინტელექტს უკიდურესად აქტიურად იყენებენ: 7-ბალიან შკალაზე მათ ეს მაჩვენებელი საშუალოდ 5.23-ით შეაფასეს. ამავდროულად, თავად სტუდენტების თვითშეფასება გაცილებით დაბალია და საშუალოდ 3.11-ს შეადგენს. ეს სხვაობა მიუთითებს იმაზე, რომ აკადემიური პერსონალი ხშირად გადაჭარბებულად აფასებს ტექნოლოგიის გამოყენების სიხშირეს, რაც ქმნის უნდობლობის ატმოსფეროს.
როგორ იყენებენ სტუდენტები AI-ს
სტუდენტებისთვის ხელოვნური ინტელექტი, როგორიცაა ChatGPT, უკვე იქცა ისეთივე ყოველდღიურ ინსტრუმენტად, როგორიცაა Google Docs ან Wikipedia. კვლევის მიხედვით, ახალგაზრდები AI-ს ძირითადად პროდუქტიულობის გასაზრდელად იყენებენ. ეს მოიცავს ტექსტების გენერირებას, გრამატიკული შეცდომების გასწორებას, სამეცნიერო წყაროების ძიებას და დავალებებზე პასუხების მოძიებას.
მეორე მხრივ, ლექტორების ცოდნა და გამოცდილება AI-სთან დაკავშირებით საკმაოდ არაერთგვაროვანია. კვლევაში მონაწილე აკადემიური პერსონალის მხოლოდ 14%-მა განაცხადა, რომ იყენებს ფასიან AI გამოწერებს. ეს დაბალი მაჩვენებელი მიანიშნებს იმაზე, რომ ლექტორებს ხშირად უჭირთ სტუდენტების მიერ ტექნოლოგიის გამოყენების რეალური ფორმების იდენტიფიცირება, რადგან თავად არ არიან ჩართულნი ამ პროცესებში.
სკეპტიციზმიდან თანამშრომლობამდე
დოქტორი მარკ კარიგანი, მანჩესტერის უნივერსიტეტის განათლების უფროსი ლექტორი და კვლევის ავტორი, აღნიშნავს, რომ უნივერსიტეტებში დისკუსია ხშირად მხოლოდ აკადემიური კეთილსინდისიერების დარღვევის ან „მოტყუების“ რისკებზეა კონცენტრირებული. ეს კი რეალობას ამახინჯებს. მისი თქმით, უნივერსიტეტებმა უნდა შეწყვიტონ ეჭვის თვალით ყურება და გადავიდნენ კონსტრუქციულ რეჟიმზე.
„ჩვენ უნდა გავიდეთ ეჭვის კლიმატიდან და ფოკუსირება მოვახდინოთ იმაზე, თუ როგორ შეიძლება ამ ინსტრუმენტების სათანადოდ გამოყენება სწავლის მხარდასაჭერად. საჭიროა სწავლებისა და შეფასების მეთოდების გადააზრება AI-ზე დაფუძნებულ სამყაროში“, — აცხადებს კარიგანი. ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ მხოლოდ სტუდენტებისა და ლექტორების ერთობლივი ჩართულობითა და AI-ს ინტეგრირებითაა შესაძლებელი განათლების ხარისხის შენარჩუნება და გაუმჯობესება.
საქართველოს საგანმანათლებლო სივრცისთვის ეს შედეგები განსაკუთრებით აქტუალურია. მაშინ, როდესაც ადგილობრივი უნივერსიტეტები ხელოვნური ინტელექტის რეგულირების გზებს ეძებენ, კვლევა გვახსენებს, რომ აკადემიური პერსონალის კვალიფიკაციის ამაღლება და სტუდენტებთან დიალოგი გაცილებით უფრო ეფექტურია, ვიდრე აკრძალვებზე ორიენტირებული პოლიტიკა.