Jeff Bezos და Jason Statham თმით? სოციალურ ქსელებში გავრცელებული ფოტოები ფეიკია

ბოლო დღეებში სოციალურ ქსელებში, მათ შორის X-ზე, Threads-სა და Bluesky-ზე, უცნაური კადრები გავრცელდა. ფოტოებზე Amazon-ის დამფუძნებელი Jeff Bezos და ცნობილი მსახიობი Jason Statham არიან გამოსახულნი, თუმცა, მათი ტრადიციული იმიჯისგან განსხვავებით, ორივე მათგანს თმა აქვს. ზოგიერთ პოსტში მტკიცდება, რომ ეს შედეგი წარმატებული თმის გადანერგვის ოპერაციის დამსახურებაა.

რეალობა თუ ციფრული მანიპულაცია?

სინამდვილეში, აღნიშნული ფოტოები არანაირ სამედიცინო ჩარევას არ ასახავს. ეს არის ფოტოსურათების დამუშავების შედეგი, სადაც სავარაუდოდ, ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტებია გამოყენებული. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი ტექნოლოგიები სულ უფრო დამაჯერებელ შედეგებს გვთავაზობს, ფოტოების გადამოწმება მარტივია. Google-ის საძიებო სისტემის საშუალებით, ორიგინალი კადრების პოვნა სირთულეს არ წარმოადგენს. მაგალითად, Jeff Bezos-ის შემთხვევაში, ფოტო, რომელზეც ის თმიანია, რეალურად 2023 წელს გადაღებული კადრის ციფრული მოდიფიკაციაა, სადაც მას იგივე ტანსაცმელი აცვია, თუმცა თმის გარეშე.

Jason Statham-ის შემთხვევაში კი მანიპულატორებმა 2011 წელს გადაღებული პაპარაცული ფოტო გამოიყენეს. გარდა ამისა, სამედიცინო თვალსაზრისითაც, მსგავსი ტრანსფორმაცია არარეალისტურია. თმის გადანერგვისთვის აუცილებელია ე.წ. „დონორი“ თმის არსებობა თავის უკანა ან გვერდითა ნაწილებში, რაც ორივე ცნობილი ადამიანის შემთხვევაში პრაქტიკულად არ არსებობს. ასევე, ოპერაციის შემდგომი პერიოდისთვის დამახასიათებელი სახის შესიება, რაც Bezos-ის ფოტოებზე არ შეინიშნება, კიდევ ერთი დამატებითი არგუმენტია იმისა, რომ საქმე ფეიკთან გვაქვს.

რატომ ვრცელდება მსგავსი ფეიკები?

სოციალური ქსელების ალგორითმები ხშირად ახალისებენ ისეთ კონტენტს, რომელიც მომხმარებელში გაოცებას ან დისკუსიას იწვევს. „შიტპოსტინგი“ (shitposting) და სენსაციური ფოტოების გავრცელება გარკვეული პირებისთვის შემოსავლის წყაროა, რადგან ისინი მაღალ ჩართულობას — ლაიქებსა და გაზიარებებს — იზიდავენ. მსგავსი ტენდენცია სულ უფრო ხშირია; ადრე ჩვენ უკვე ვიხილეთ ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი პაპის „მოდური“ ფოტოები, ან ცნობილი მსახიობების ფოტოები, სადაც ციფრული ტექნოლოგიების მეშვეობით მათი გარეგნობა შეიცვალა.

პრობლემას ისიც ართულებს, რომ სოციალური პლატფორმები ჯერჯერობით ვერ ახერხებენ ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი კონტენტის ეფექტიანად მარკირებას. შედეგად, მომხმარებლები ხშირად ხდებიან დეზინფორმაციის მსხვერპლი. მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ინტერნეტში ნანახი ნებისმიერი საეჭვო კადრი, რომელიც ცნობილი სახეების მოულოდნელ ცვლილებებს ასახავს, დიდი ალბათობით ციფრული მანიპულაციის შედეგია.

საქართველოს ინტერნეტმომხმარებლებისთვისაც ეს გაკვეთილია: სანამ სენსაციურ ფოტოს გააზიარებთ, გამოიყენეთ გამოსახულების საძიებო ხელსაწყოები. კრიტიკული აზროვნება და წყაროების გადამოწმების ჩვევა დღევანდელ ციფრულ ეპოქაში ისეთივე აუცილებლობაა, როგორც თავად ტექნოლოგიების ცოდნა.