იაპონიის ამბიციური მისია: მარსის მთვარეებიდან ნიმუშების წამოსაღებად
იაპონია კოსმოსური კვლევების ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ და ამბიციურ მისიას იწყებს. Martian Moons eXploration (MMX) არის პროექტი, რომლის მიზანიც მარსის სისტემიდან ნიმუშების დედამიწაზე პირველად ჩამოტანაა. კოსმოსური ხომალდი, რომელიც მარსის ორ თანამგზავრს — ფობოსსა და დეიმოსს შეისწავლის, სტარტს Tanegashima-ს კოსმოსური ცენტრიდან H3 რაკეტით აიღებს.
მისია მარსის ორბიტაზე
MMX-ის ხომალდი სამი ძირითადი მოდულისგან შედგება: ძრავის, კვლევითი და დასაბრუნებელი ნაწილებისგან. კოსმოსური აპარატი მარსის მიმართულებით 10-თვიან მოგზაურობას დაიწყებს და წითელი პლანეტის ორბიტას 2027 წლის აგვისტოში მიაღწევს. მისიის ფარგლებში, ხომალდი ფობოსის ზედაპირზე მცირე ზომის როვერს, IDEFIX-ს გაუშვებს. მიკროტალღური ღუმელის ზომის მოწყობილობა, რომელიც საფრანგეთისა და გერმანიის კოსმოსური სააგენტოების თანამშრომლობით შეიქმნა, ზედაპირის ტემპერატურასა და ქიმიურ შემადგენლობას შეისწავლის.
ფობოსზე დაშვებისას ხომალდი სპეციალური მექანიზმების გამოყენებით სულ მცირე 10 გრამი გრუნტის ნიმუშის აღებას შეეცდება. წარმატების შემთხვევაში, ნიმუშები სპეციალურ კაფსულაში მოთავსდება, რომელიც 2031 წელს დედამიწაზე, ავსტრალიის ტერიტორიაზე უნდა დაეშვას. ეს იქნება ისტორიული მომენტი, რადგან მეცნიერები პირველად მიიღებენ მასალას მარსის სისტემიდან, რაც უდიდეს ინფორმაციას მოგვცემს პლანეტების ფორმირების შესახებ.
რა საიდუმლოს ინახავს ფობოსი და დეიმოსი?
მეცნიერებს დღემდე არ აქვთ ზუსტი პასუხი კითხვაზე, თუ როგორ წარმოიქმნა მარსის თანამგზავრები. არსებობს ორი ძირითადი თეორია. პირველის თანახმად, ფობოსი და დეიმოსი კოსმოსში მოხეტიალე ასტეროიდები იყვნენ, რომლებიც მარსის გრავიტაციამ მიიზიდა. მეორე ჰიპოთეზა კი ირწმუნება, რომ მარსს მილიარდობით წლის წინ უზარმაზარი კოსმოსური სხეული შეეჯახა, რის შედეგადაც გამოტყორცნილი მასისგან თანამგზავრები ჩამოყალიბდა — მსგავსად იმისა, თუ როგორ წარმოიქმნა დედამიწის მთვარე.
ორივე თეორიას თავისი დამადასტურებელი და საწინააღმდეგო არგუმენტები აქვს. მაგალითად, თანამგზავრების ორბიტალური მოძრაობა მეორე ჰიპოთეზას ამყარებს, თუმცა მათი შემადგენლობა ასტეროიდებს უფრო ჰგავს. MMX-ის მიერ აღებული ნიმუშები ამ კამათს წერტილს დაუსვამს, რადგან მათი ქიმიური ანალიზი ზუსტად გვაჩვენებს, საიდან მოდის ეს მასალა.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
MMX-ის მისია მხოლოდ მარსის მთვარეების შესწავლით არ შემოიფარგლება. მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ მარსის სისტემის ისტორიის აღდგენით, უკეთ გავიგებთ მზის სისტემის ადრეულ ეტაპებს. ეს კვლევა პირდაპირ კავშირშია დედამიწის ევოლუციის გააზრებასთანაც, რადგან მარსის სისტემის ჩამოყალიბების პროცესები მრავალი თვალსაზრისით ჰგავს იმ მოვლენებს, რომლებმაც მილიარდობით წლის წინ ჩვენი პლანეტა შექმნა.
იაპონური მისია წარმოადგენს ტექნოლოგიურ გარღვევას, რომელიც აერთიანებს NASA-ს, CNES-ისა და DLR-ის საუკეთესო ინჟინრულ მიღწევებს. თუ 2031 წელს ნიმუშები წარმატებით დაბრუნდება, ეს კოსმოსური კვლევების ახალ ერას გახსნის და კაცობრიობას საშუალებას მისცემს, მარსის სისტემას სრულიად ახალი პერსპექტივიდან შეხედოს.