იაპონია მარსის მთვარისკენ ისტორიულ მისიას იწყებს
მარსის საიდუმლოების ამოხსნა
იაპონიის კოსმოსური კვლევის სააგენტო (JAXA) დღეს ისტორიულ მისიას იწყებს. Tanegashima-ს კოსმოსური ცენტრიდან H3 რაკეტა სტარტს აიღებს, რომელიც MMX-ის (Martian Moons eXploration) კოსმოსურ ხომალდს მარსის სისტემისკენ გააგზავნის. ეს ამბიციური პროექტი მიზნად ისახავს მარსის ორი პატარა მთვარის, ფობოსისა და დეიმოსის შესწავლას და, რაც მთავარია, ფობოსის ზედაპირიდან ნიადაგის ნიმუშების დედამიწაზე დაბრუნებას.
მიუხედავად იმისა, რომ მარსის მთვარეები ათწლეულებია ასტრონომების დაკვირვების ობიექტია, მათი წარმოშობა კვლავ ბუნდოვანია. მეცნიერები ორ მთავარ ჰიპოთეზას განიხილავენ: ან ეს მთვარეები მარსზე დიდი კოსმოსური სხეულის შეჯახების შედეგად წარმოქმნილი ნამსხვრევებია, ან ისინი უძველესი ასტეროიდები არიან, რომლებიც მარსის გრავიტაციამ მიიზიდა. ამ კითხვაზე პასუხი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ წითელი პლანეტის, არამედ მთლიანად მზის სისტემის ევოლუციის გასაგებად.
მისია დეტალებში
MMX-ის კოსმოსური ხომალდი მარსის ორბიტას 2027 წლის აგვისტოში მიაღწევს. ერთი თვის შემდეგ ის ფობოსის ორბიტაზე გადავა და დაიწყებს როგორც ფობოსის, ისე დეიმოსის დისტანციურ კვლევას. ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ეტაპი 2029 წლის დასაწყისში შედგება, როდესაც ხომალდი ფობოსის ზედაპირზე ფრანგულ-გერმანულ როვერს, Idefix-ს გაუშვებს. მიუხედავად იმისა, რომ დედამიწაზე როვერი 25 კილოგრამს იწონის, ფობოსის უკიდურესად დაბალი გრავიტაციის გამო, მისი წონა ზედაპირზე სულ რაღაც 15 გრამს გაუტოლდება.
Idefix-ის მთავარი დავალება ნიადაგის შემადგენლობისა და ტექსტურის ანალიზია, რაც MMX-ის მთავარ ხომალდს დაეხმარება დაჯდომისთვის საუკეთესო ადგილის შერჩევაში. 2030 წელს ხომალდი თავად დაეშვება ფობოსზე, სადაც მინიმუმ 10 გრამ ნიმუშს აიღებს და დედამიწისკენ გამოემართება. მეცნიერები ნიმუშების დედამიწაზე ჩამოტანას 2031 წლისთვის ელოდებიან.
საერთაშორისო თანამშრომლობა და გამოცდილება
აღსანიშნავია, რომ ეს მისია მარტო იაპონიის ძალისხმევა არ არის. NASA პროექტში აქტიურად მონაწილეობს, უზრუნველყოფს რა სამეცნიერო ინსტრუმენტებს, საკომუნიკაციო მხარდაჭერას და დაფინანსებას ამერიკელი მეცნიერებისთვის. ეს თანამშრომლობა ხაზს უსვამს პროექტის მნიშვნელობას გლობალური მეცნიერებისთვის.
იაპონიას მსგავსი ტიპის მისიებში უკვე საკმაოდ სოლიდური გამოცდილება აქვს. ქვეყანამ წარმატებით განახორციელა Hayabusa და Hayabusa2 მისიები, რომლებმაც ასტეროიდების, Itokawa-სა და Ryugu-ს ნიმუშები დედამიწაზე ჩამოიტანეს. მიუხედავად იმისა, რომ MMX-ის გაშვება ტექნიკური პრობლემების გამო 2024 წლიდან გადაიდო, მეცნიერები ოპტიმისტურად არიან განწყობილნი.
ჩვენთვის, საქართველოში, ეს მისია კიდევ ერთი დასტურია იმისა, თუ რამდენად სწრაფად ვითარდება კოსმოსური ტექნოლოგიები. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოვლენა უშუალოდ ჩვენს რეგიონს არ ეხება, ფუნდამენტური მეცნიერების ეს მიღწევები საბოლოოდ კაცობრიობის ცოდნის საზღვრებს აფართოებს, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში გლობალურ ტექნოლოგიურ პროგრესზე აისახება.