General Motors-მა მომხმარებელთა მონაცემების გაყიდვისთვის 220 მილიონი გადაიხადა
General Motors-ი (GM) 220 მილიონი დოლარის ოდენობის ჯარიმას გადაიხდის აშშ-ის 35 შტატსა და კოლუმბიის ოლქში, რათა დაასრულოს სამართლებრივი დავა, რომელიც ავტომობილის მფლობელთა მონაცემების არასათანადო გაზიარებას უკავშირდება. საქმე ეხება კომპანიის სერვის Smart Driver-ს, რომლის მეშვეობითაც შეგროვებული ინფორმაცია მესამე მხარის ორგანიზაციებს, მათ შორის სადაზღვევო კომპანიებს გადაეცემოდათ.
პრობლემური სერვისი და მონაცემთა გაჟონვა
Smart Driver 2015 წელს, OnStar-ის სისტემის ნაწილად ჩაეშვა. GM მას მომხმარებლებს უსაფრთხო მართვის ხელშემწყობ ინსტრუმენტად სთავაზობდა, რომელიც აფიქსირებდა ისეთ დეტალებს, როგორიცაა უეცარი დამუხრუჭება, აჩქარება, სიჩქარის გადაჭარბება, ღამის საათებში მართვის ხანგრძლივობა და უსაფრთხოების ღვედის გამოყენების სტატისტიკა. თუმცა, გამოძიებამ დაადგინა, რომ კომპანია ამ მონაცემებს მონაცემთა ბროკერებს — Verisk Analytics-სა და LexisNexis Risk Solutions-ს ყიდდა.
შედეგად, სადაზღვევო კომპანიები ამ მონაცემებს მძღოლების რეიტინგების შესადგენად იყენებდნენ, რამაც ბევრი მომხმარებლისთვის სადაზღვევო პოლისის ღირებულების გაზრდა გამოიწვია. საქმის მასალების მიხედვით, GM-მა ამ გზით 20 მილიონ დოლარზე მეტი გამოიმუშავა. გარდა ამისა, კომპანია აგროვებდა ავტომობილის ზუსტ მდებარეობას ყოველ სამ წამში, რაც ასევე ლიცენზირებული იყო მესამე მხარის მიერ.
გაუმჭვირვალე პრაქტიკა დილერებთან
საქმის ფარგლებში გამოიკვეთა, რომ მძღოლების უმეტესობა სერვისზე ხელმოწერას ავტომობილის შეძენისას, დილერებთან ახდენდა. GM დილერებს აძლევდა ბონუსებს იმის მიხედვით, თუ რამდენ მომხმარებელს დაარეგისტრირებდნენ Smart Driver-ში. ხშირ შემთხვევაში, დილერები კლიენტების ნაცვლად თავად მონიშნავდნენ თანხმობის ღილაკს. მათ, ვინც უარს ამბობდა პირობებზე, აშინებდნენ, რომ დაკარგავდნენ ავარიის დროს დახმარებისა და გადაუდებელი რეაგირების სერვისებს.
სკანდალი 2024 წლის დასაწყისში გასაჯაროვდა, რის შემდეგაც General Motors-მა Smart Driver-ის ფუნქციონირება ოფიციალურად შეწყვიტა. ახალი შეთანხმების თანახმად, კომპანია ვალდებულია, მომავალში მძღოლებისგან მკაფიო თანხმობა მიიღოს მონაცემების შეგროვებამდე და გაზიარებამდე. გარდა ამისა, GM-მა უნდა დანერგოს მონაცემთა კონფიდენციალურობის მკაცრი პროგრამა და უზრუნველყოს დილერების პერსონალის სათანადო გადამზადება.
რას ნიშნავს ეს მომხმარებლებისთვის
მიუხედავად იმისა, რომ კომპანიამ დანაშაული არ აღიარა, ეს შეთანხმება მნიშვნელოვანი სიგნალია ავტომწარმოებლებისთვის, რომლებიც სულ უფრო მეტად ეყრდნობიან დაკავშირებული მანქანების (connected cars) მონაცემებს. დღეისათვის GM აცხადებს, რომ აღარ ყიდის ისეთ ინფორმაციას, რომელიც კონკრეტულ პირთან იქნება დაკავშირებული. თუმცა, ზოგადი მონაცემების გაზიარება, რომელიც მძღოლის იდენტიფიცირებას არ ახდენს, კვლავ გრძელდება.
საქართველოში, სადაც თანამედროვე, ინტერნეტთან დაკავშირებული ავტომობილების რაოდენობა იზრდება, მსგავსი პრეცედენტები შეხსენებაა, რომ ავტომობილი დღეს არა მხოლოდ სატრანსპორტო საშუალება, არამედ მონაცემთა შეგროვების მძლავრი პლატფორმაცაა. მომხმარებლებმა ყურადღება უნდა მიაქციონ იმ პირობებს, რომლებსაც ავტომობილის მულტიმედიურ სისტემებში ან თანმხლებ აპლიკაციებში ააქტიურებენ.