ევროპული კოსმოსური ხომალდი Space Rider-ის სატესტო გაშვება წარუმატებელი აღმოჩნდა
რა მოხდა სატესტო ფრენის დროს
ევროპის კოსმოსურმა სააგენტომ (ESA) თავისი ამბიციური პროექტის, Space Rider-ის ფარგლებში მორიგი სატესტო ვარდნა განახორციელა, რომელიც წარუმატებლად დასრულდა. 6 ოქტომბერს, იტალიის კუნძულ სარდინიაზე მდებარე სამხედრო პოლიგონზე, ხომალდის სრულმასშტაბიანი მოდელი ვერტმფრენიდან დაახლოებით 3 კილომეტრის სიმაღლიდან ჩამოაგდეს. მიზანი ხომალდის დაშვების სისტემის, კერძოდ კი მართვადი პარაშუტის (პარაფოილის) მუშაობის დემონსტრირება იყო.
ESA-ს ოფიციალური ინფორმაციით, საწყისმა დამუხრუჭების პარაშუტმა გეგმის მიხედვით იმუშავა, თუმცა ძირითადი პარაფოილის გაშლის მომენტში ის აპარატს მოსწყდა. შედეგად, ხომალდმა სიჩქარის შენელება ვერ შეძლო და მიწას შეეჯახა. სააგენტოს წარმომადგენლები ადასტურებენ, რომ ინციდენტის მიზეზების დასადგენად უკვე დაწყებულია დამოუკიდებელი გამოძიება, ხოლო ჩამოვარდნილი აპარატის ყველა ფრაგმენტი უკვე ნაპოვნია.
რა არის Space Rider და რატომ არის ის მნიშვნელოვანი
Space Rider ევროპის პირველი მრავალჯერადი გამოყენების უპილოტო ორბიტალური ხომალდია. მისი მთავარი დანიშნულება სამეცნიერო ექსპერიმენტების ორბიტაზე გატანა და იქ ორი თვის განმავლობაში შენარჩუნებაა, რის შემდეგაც აპარატი დედამიწაზე უნდა დაბრუნდეს. სხვა მსგავსი ხომალდებისგან განსხვავებით, Space Rider არ იყენებს ჩვეულებრივ პარაშუტებს ოკეანეში ან უდაბნოში დასაშვებად. მისი უნიკალური დიზაინი, რომელიც ფრთების გარეშე, ე.წ. „ამწევი კორპუსის“ პრინციპითაა შექმნილი, საშუალებას აძლევს მას პარაფოილის დახმარებით მართვადი ფრენა განახორციელოს და ასაფრენ ბილიკზე ზუსტად დაეშვას.
ეს ტექნოლოგია კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ხომალდის მრავალჯერადი გამოყენებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ოქტომბრის ტესტი წარუმატებელი გამოდგა, ESA-ს კოსმოსური ტრანსპორტირების დირექტორის, ჟერალდინ ნაჟას თქმით, ეს ინციდენტი პროექტის საერთო გრაფიკზე გავლენას არ მოახდენს. მისი განმარტებით, დარჩენილი საკვალიფიკაციო ტესტები დაგეგმილად მიმდინარეობს და ეს შემთხვევა არ წარმოადგენს დაბრკოლებას პროგრამის განვითარების კრიტიკულ გზაზე.
რა ელის პროექტს მომავალში
აღსანიშნავია, რომ განადგურებული მოდელი მხოლოდ სრულმასშტაბიანი მაკეტი იყო, რომელიც აღჭურვილი იყო ავტონომიური ნავიგაციისა და მართვის სისტემებით, თუმცა ის არ იყო კოსმოსში გაშვებისთვის გამზადებული რეალური ხომალდი. მანამდე, 2025 წელს დაწყებული კამპანიის ფარგლებში, ESA-მ წარმატებით გამოსცადა ხომალდის თბური დაცვის სისტემები პლაზმურ აეროდინამიკურ მილში, სადაც მასალებს 1600 გრადუს ცელსიუსამდე ტემპერატურაზე ტესტავდნენ.
ეს იყო პირველი სატესტო ვარდნა მაისის წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, როდესაც ტესტირება ტექნიკური ხარვეზის გამო გაუქმდა. მიუხედავად ბოლო ინციდენტისა, ESA კვლავ მიზნად ისახავს Space Rider-ის პირველი ორბიტალური მისიის განხორციელებას ათწლეულის ბოლომდე. ევროპული კოსმოსური პროგრამისთვის ეს აპარატი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია დამოუკიდებელი და ეკონომიური კოსმოსური ლოჯისტიკის დამკვიდრებისკენ, რაც სამომავლოდ კომერციული და სამეცნიერო მისიების ხარჯებს მნიშვნელოვნად შეამცირებს.