ევროპა ამერიკულ ღრუბლოვან სერვისებზე უარის თქმის საფასურს ითვლის
ახალი კვლევა და სადავო ციფრები
ევროპის ტექნოლოგიური სუვერენიტეტისკენ სწრაფვამ შესაძლოა კონტინენტს მოულოდნელად დიდი ფინანსური ზარალი მოუტანოს. Computer and Communications Industry Association-ის (CCIA) დაკვეთით ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ევროკავშირის მიერ განხილული ე.წ. „ღრუბლოვანი და ხელოვნური ინტელექტის განვითარების აქტის“ (CADA) იმპლემენტაცია, რომელიც ამერიკულ ტექნოლოგიურ გიგანტებზე დამოკიდებულების შემცირებას ისახავს მიზნად, მომდევნო ათწლეულში 115 მილიარდი ევრო დაჯდება.
ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად აღემატება ევროკომისიის მიერ წარმოდგენილ ოფიციალურ გათვლებს, რომელიც ხარჯებს მაქსიმუმ 18 მილიარდ ევროდ აფასებდა. კვლევის ავტორები, European Center for International Political Economy-ის (ECIPE) ექსპერტები, აცხადებენ, რომ ოფიციალური შეფასება რეალური ზეგავლენის მხოლოდ 30%-ს ითვალისწინებს, რაც გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს მცდარ წარმოდგენას უქმნის.
რატომ არის ხარჯები ასე მაღალი?
ანგარიშის მიხედვით, 115 მილიარდი ევროს ოდენობის ზარალი რამდენიმე ფაქტორმა უნდა გამოიწვიოს. უპირველეს ყოვლისა, საუბარია ოპერაციული ხარჯების ზრდაზე, რომელიც გარდაუვალი იქნება ამერიკული ჰიპერსკეილერების (მასშტაბური ღრუბლოვანი სერვისების პროვაიდერები) ევროპული ალტერნატივებით ჩანაცვლებისას. გარდა ამისა, ბიზნესებსა და სახელმწიფო უწყებებს მოუწევთ მონაცემთა მიგრაცია, რაც კომპლექსურ პროცესებთან და პროგრამული უზრუნველყოფის მასშტაბურ გადამუშავებასთან არის დაკავშირებული.
ხარჯები ორ ძირითად სექტორზე ნაწილდება: საჯარო სექტორი, მათ შორის სახელმწიფო უწყებები, 33 მილიარდ ევროს დაკარგავს, ხოლო კერძო სექტორი, რომელიც მოიცავს ბანკებს, ჯანდაცვას, ენერგეტიკასა და ტრანსპორტირებას, 80 მილიარდ ევროს. მკვლევარები აფრთხილებენ პოლიტიკოსებს, რომ თუ ევროკავშირი ტექნოლოგიური სუვერენიტეტის პოლიტიკას უფრო აგრესიულად გაატარებს, ზარალმა შესაძლოა 233 მილიარდ ევროსაც კი მიაღწიოს.
ინტერესთა კონფლიქტი თუ რეალური საფრთხე?
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ კვლევის დამკვეთი CCIA წარმოადგენს ისეთ კომპანიებს, როგორებიცაა Google, Amazon და Meta. მათ პირდაპირი კომერციული ინტერესი აქვთ ევროპულ ბაზარზე, ამიტომ მათი მხრიდან მსგავსი ანგარიშების გავრცელება ლობირების ნაწილად შეიძლება ჩაითვალოს. თუმცა, CCIA-ს პოლიტიკის მენეჯერი მიტჩელ რატლეჯი მოუწოდებს ევროპელ კანონმდებლებს, რომ სუვერენიტეტი შეაფასონ არა კომპანიების წარმომავლობის, არამედ რეალური ტექნიკური რისკების მიხედვით.
ქართველი მკითხველისთვის, რომელიც აქტიურად იყენებს გლობალურ ღრუბლოვან სერვისებს, ეს დავა მნიშვნელოვანია იმ კუთხით, რომ ევროპული რეგულაციები ხშირად გლობალურ სტანდარტად იქცევა. თუ ევროპა ტექნოლოგიურ იზოლაციას აირჩევს, ეს შესაძლოა აისახოს იმ სერვისების ხელმისაწვდომობასა და ფასებზეც, რომლებსაც საქართველოში მოქმედი კომპანიები და სტარტაპები იყენებენ. მომავალში დავა იმის შესახებ, თუ სად ინახება მონაცემები და ვის ეკუთვნის ტექნოლოგიური პლატფორმები, სავარაუდოდ, კიდევ უფრო გამწვავდება.