ესპანეთში ნეანდერტალელების ხის იარაღების ქვის ანაბეჭდები აღმოაჩინეს
ესპანელმა არქეოლოგებმა ბარსელონის დასავლეთით მდებარე Abric Romaní-ს არქეოლოგიურ ობიექტზე ნეანდერტალელების მიერ შექმნილი ხის იარაღებისა და საყოფაცხოვრებო ნივთების უნიკალური კვალი აღმოაჩინეს. სამეცნიერო ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, მინერალებით მდიდარმა წყალმა ხის იარაღებს კირქვის მსგავსი ფენა გადააკრა. დროთა განმავლობაში ხე დაშალა და გახრწნა, თუმცა ქვამ მისი ზუსტი ფორმები შემოინახა.
მკვლევრებმა 62 000-დან 40 000 წლამდე დათარიღებული 597 ხის ნივთის ანაბეჭდი დააკატალოგეს. აღმოჩენილ ექსპონატებს შორის არის შუბები, თხრისთვის განკუთვნილი ჯოხები, ხის ქერქისგან დამზადებული ლანგრები, თავშესაფრის ნაწილები და კომბალი, რომლის ანალოგიც აქამდე არასდროს უპოვიათ.
უნიკალური ტექნოლოგიური მიღწევა
ქვის ხანის სახელი სწორედ იმ იარაღებიდან მომდინარეობს, რომლებმაც ჩვენამდე მოაღწია. თუმცა, სავარაუდოა, რომ ადრეული ადამიანები ყველაზე ხშირად ხეს იყენებდნენ, რადგან მისი დამუშავება ბევრად მარტივი იყო. ორგანული მასალების სწრაფი ლპობის გამო, პალეოლითის ხანის ხის ნაკეთობების შესახებ ინფორმაცია აქამდე ძალზე მწირი გახლდათ.
აქამდე ცნობილი ყველაზე ძველი ხის არტეფაქტები ძირითადად საბრძოლო იარაღები იყო — მაგალითად, გერმანიაში Schöningen-სა და Lehringen-ში და დიდ ბრიტანეთში Clacton-on-Sea-ში ნაპოვნი შუბები. ეს ნივთები ძირითადად წყლით გაჯერებულ დანალექებში ინახებოდა, სადაც ჟანგბადის ნაკლებობა გახრწნის პროცესს ანელებდა.
Abric Romaní-ში გაკეთებული აღმოჩენა კიდევ ერთხელ ამტკიცებს, რომ ნეანდერტალელები ბევრად უფრო განვითარებულები და საზრიანები იყვნენ, ვიდრე მათ ადრე წარმოადგენდნენ. მათ შეეძლოთ რთული კონსტრუქციებისა და სხვადასხვა დანიშნულების იარაღების დამზადება, რაც Homo sapiens-ისგან განსხვავებულ, თუმცა საკმაოდ მაღალ ინტელექტუალურ და ტექნოლოგიურ დონეზე მიუთითებს.