ენერგოეფექტურობა სიკვდილის შემდეგ: კრემატორიუმების სითბოს გამოყენება
თანამედროვე ტექნოლოგიები ენერგიის დაზოგვის ახალ და საკმაოდ უჩვეულო გზებს გვთავაზობს. ბოლო წლებში ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში კრემატორიუმებში გამომუშავებული ჭარბი სითბოს ათვისება დაიწყეს, რათა ის საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობებისა და საცხოვრებელი სახლების გასათბობად გამოიყენონ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს იდეა თავდაპირველად ემოციურ დაპირისპირებას იწვევს, ექსპერტები მას ეკოლოგიური კუთხით ერთ-ერთ ყველაზე რაციონალურ გადაწყვეტად მიიჩნევენ.
პრაქტიკული გადაწყვეტა დიდი ბრიტანეთიდან
პირველი მსგავსი პროექტი ჯერ კიდევ 2011 წელს, ინგლისის ქალაქ რედიჩში დაანონსდა. ადგილობრივმა ხელისუფლებამ გადაწყვიტა, კრემატორიუმის ღუმელებიდან გამომავალი სითბო ახლომდებარე საცურაო აუზის გასათბობად გამოეყენებინა. პროექტმა მაშინვე გამოიწვია საზოგადოების მწვავე კრიტიკა და მედიის ყურადღება, თუმცა სისტემის ამოქმედების შემდეგ შედეგები შთამბეჭდავი აღმოჩნდა: ქალაქმა ათიათასობით ფუნტი დაზოგა საწვავის ხარჯებში. დღეს მსგავსი მიდგომა უკვე შოტლანდიის ქალაქ აბერდინშიც ინერგება, სადაც კრემატორიუმიდან მიღებული სითბო ახალი სკოლის გათბობის სისტემას დაუკავშირდება.
ფინური მოდელი და სითბოს გადანაწილება
ფინეთში, ქალაქ კანგასალაში, 2028 წლისთვის იგეგმება სრულად ელექტრონული კრემატორიუმის გახსნა, რომელიც ქალაქის ცენტრალიზებული გათბობის ქსელს დაუკავშირდება. ეს სისტემა 6500-ზე მეტ ოჯახს ცხელი წყლით ამარაგებს. ფინელი სპეციალისტების თქმით, ეს არის პრაქტიკული ნაბიჯი ბუნებრივ აირზე დამოკიდებულების შესამცირებლად. სისტემა იმდენად ეფექტურია, რომ შესაძლოა, მოქალაქეების სახლებში არსებული სითბოს მცირე ნაწილი სწორედ ამ პროცესის შედეგი იყოს.
როგორ მუშაობს ტექნოლოგია
პროცესი ეფუძნება სითბოს გადამცვლელებს (heat exchangers), რომლებიც ღუმელების გამონაბოლქვ აირებს აგროვებენ. ეს აირები ისედაც იწმინდება მავნე ნივთიერებებისგან, სანამ ატმოსფეროში გაიფრქვევა, ამიტომ სითბოს დამატებითი ათვისება ლოგიკური ნაბიჯია. კანადის ქალაქ სენტ-ტერეზში არსებული ფუნერალური კომპლექსი ამ ტექნოლოგიას ზამთარში ტროტუარების გასალღობადაც კი იყენებს, რაც ყინულიან პირობებში უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი
მიუხედავად იმისა, რომ კრემატორიუმებიდან მიღებული სითბო ქვეყნის საერთო ენერგომოხმარების მხოლოდ მცირე ნაწილს (დაახლოებით 1%-ს) ფარავს, ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ გათბობის სისტემების დეკარბონიზაცია რთული გამოწვევაა და ნებისმიერი ალტერნატიული წყარო ღირებულია. ბევრი ადამიანი ამას განიხილავს, როგორც გარემოზე ადამიანის უარყოფითი ზემოქმედების შემცირების ერთ-ერთ გზას.
საქართველოში ენერგოეფექტურობის ასეთი უჩვეულო ფორმები ჯერჯერობით არ განიხილება, თუმცა ევროპული გამოცდილება ნათლად აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური პროგრესი და ეკოლოგიური პასუხისმგებლობა ზოგჯერ ყველაზე მოულოდნელ ადგილებში იკვეთება.