დროის ათვლა იცვლება: „ნახტომი წამის“ ეპოქა ოფიციალურად სრულდება

ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე მეცნიერული დებატები დასრულდა: საერთაშორისო დონის გადაწყვეტილებით, ე.წ. „ნახტომი წამი“ (leap second) უქმდება. წონებისა და ზომების საერთაშორისო ბიურომ (BIPM) ოფიციალურად დაადასტურა, რომ 2027 წლის მაისიდან კოორდინირებული უნივერსალური დროის (UTC) კორექტირებისთვის დამატებითი წამების დამატების პრაქტიკა შეწყდება. ეს ცვლილება ერთი შეხედვით უმნიშვნელო ჩანს, თუმცა ის ფუნდამენტურ გავლენას ახდენს თანამედროვე ტექნოლოგიურ სამყაროზე.

რატომ არსებობდა „ნახტომი წამი“?

1972 წლიდან მოყოლებული, მსოფლიო იყენებდა „ნახტომ წამს“, რათა ატომური საათებით გაზომილი დრო და დედამიწის ბრუნვაზე დაფუძნებული ასტრონომიული დრო ერთმანეთთან შესაბამისობაში ყოფილიყო. პრობლემა იმაშია, რომ ჩვენი პლანეტის ბრუნვის სიჩქარე არ არის მუდმივი — მასზე გავლენას ახდენს მთვარის მიზიდულობა, ოკეანეები, ატმოსფერო და დედამიწის ბირთვის მოძრაობაც კი. შედეგად, დროის ეს ორი საზომი ერთმანეთს შორდებოდა, რის გამოსასწორებლადაც ბოლო 52 წლის განმავლობაში UTC-ს 32 წამი დაემატა.

რატომ გახდა გაუქმება აუცილებელი?

მიუხედავად იმისა, რომ ეს სისტემა დროის სიზუსტეს ინარჩუნებდა, ის სერიოზულ თავსატკივარს უქმნიდა IT სექტორს. ინტერნეტ-სერვისები, მონაცემთა ბაზები და პროგრამული უზრუნველყოფა ხშირად განიცდიდა შეფერხებებს ან შეცდომებს, როდესაც სისტემური საათი მოულოდნელად „ჩერდებოდა“ ან „ხტებოდა“. მაგალითად, 2012 წელს ავიაკომპანია Qantas-ის დაჯავშნის სისტემა სწორედ „ნახტომი წამის“ გამო გაითიშა.

გარდა ამისა, ბოლო წლებში დედამიწის ბრუნვის დაჩქარებამ (რაც დიდწილად კლიმატურ ცვლილებებს უკავშირდება) გააჩინა რისკი, რომ მეცნიერებს პირველად ისტორიაში „უარყოფითი ნახტომი წამის“ დამატება დასჭირვებოდათ. ეს უკანასკნელი ტექნოლოგიურად ბევრად უფრო საშიში და გამოუცდელი პროცედურაა, რამაც BIPM-ის გადაწყვეტილება კიდევ უფრო დააჩქარა.

რა იცვლება მომხმარებლებისთვის?

ტექნოლოგიური გიგანტები, როგორიცაა Google და Meta, უკვე დიდი ხანია იყენებენ „გაწელვის“ (smearing) მეთოდს, რაც გულისხმობს დამატებითი წამის მთელი დღის განმავლობაში ნაწილ-ნაწილ გადანაწილებას. თუმცა, 2027 წლიდან ასეთი მაქინაციები საჭირო აღარ იქნება. როგორც BIPM-ის წარმომადგენლები აღნიშნავენ, სისტემები უბრალოდ გააგრძელებენ დროის ჩვეულებრივ ათვლას, ყოველგვარი ხელოვნური ჩარევის გარეშე.

რა თქმა უნდა, ატომურ და ასტრონომიულ დროს შორის სხვაობა დროთა განმავლობაში კვლავ გაიზრდება, თუმცა მეცნიერები ამას უკვე არ მიიჩნევენ გადაუდებელ პრობლემად. სამომავლოდ, შესაძლოა, „ნახტომი საათის“ შემოღების საკითხი დადგეს, მაგრამ ეს პერსპექტივა ათასწლეულებითაა დაშორებული. ქართველი მომხმარებლებისთვის ეს ნიშნავს უფრო სტაბილურ და პროგნოზირებად ციფრულ გარემოს, სადაც გლობალური სერვისების მუშაობა დროის კორექტირების გამო აღარ შეფერხდება.