დედამიწის ბირთვში გრავიტაციული ომი დღე-ღამის ხანგრძლივობას ცვლის

დედამიწის სიღრმეში მიმდინარე გეოფიზიკური პროცესები პლანეტის ბრუნვის სიჩქარესა და, შესაბამისად, დღე-ღამის ხანგრძლივობაზე პირდაპირ გავლენას ახდენს. როგორც გამოცემა Wired იუწყება, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ შიდა ბირთვსა და მანტიას შორის არსებული გრავიტაციული და სხვა ფიზიკური ძალების ურთიერთქმედება დედამიწის დინამიკას ცვლის.

ჩვენი პლანეტის აგებულება რამდენიმე შრისგან შედგება, რომელთა შორის ყველაზე ღრმად მყარი შიდა ბირთვი მდებარეობს. მას გარს თხევადი გარეგანი ბირთვი აკრავს, რომლის ზემოთაც მანტია და დედამიწის ქერქია განთავსებული. შიდა ბირთვი დამოუკიდებლად ბრუნავს და მისი მოძრაობის სიჩქარე ყოველთვის არ ემთხვევა პლანეტის ზედაპირის ბრუნვას.

გრავიტაციული ძალების დაპირისპირება

ახალი კვლევების თანახმად, შიდა ბირთვსა და მანტიას შორის ერთგვარი გრავიტაციული ჭიდილია. ბირთვში მიმდინარე მასების გადანაწილება და მანტიის მხრიდან მოქმედი ძალები იწვევს იმას, რომ ბრუნვის სიჩქარე პერიოდულად იცვლება. ეს ცვლილებები თვალით უხილავია, თუმცა მაღალი სიზუსტის ატომური საათებით მათი დაფიქსირება შესაძლებელია.

მეცნიერები განმარტავენ, რომ შიდა ბირთვს შეუძლია ოდნავ დააჩქაროს ან შეანელოს თავისი ბრუნვა. როდესაც ბირთვის მოძრაობა იცვლება, იმპულსის შენახვის კანონის თანახმად, იცვლება მანტიისა და ქერქის ბრუნვის სიჩქარეც. შედეგად, დღე-ღამის ხანგრძლივობა მილიწამების მეათედებით ხან მოკლდება, ხან კი იზრდება.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

ერთი შეხედვით, მილიწამობრივი ცვლილებები ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებაზე არ მოქმედებს, თუმცა ის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია თანამედროვე ტექნოლოგიებისთვის. გლობალური სანავიგაციო სისტემები (GPS), სატელიტური კომუნიკაციები და მაღალსიჩქარიანი მონაცემთა ქსელები დროის აბსოლუტურ სიზუსტეზეა დამოკიდებული.

გარდა ამისა, დედამიწის შიდა პროცესების შესწავლა გვეხმარება უკეთ გავიაზროთ პლანეტის მაგნიტური ველის წარმოქმნის მექანიზმები, რომლებიც დედამიწას მზის მავნე რადიაციისგან იცავს. მეცნიერები გეგმავენ გააგრძელონ ბირთვული დინამიკის დაკვირვება, რათა მომავალში უკეთ იწინასწარმეტყველონ პლანეტის ბრუნვის ცვლილებები.