ავტომობილის საათის გასასწორებლად ჰაკერმა სისტემის გატეხვა გადაწყვიტა
თანამედროვე ავტომობილების მფლობელები ხშირად აწყდებიან ტექნიკურ ბარიერებს, თუმცა Rasmus Moorats-ის შემთხვევა ნამდვილად უპრეცედენტოა. უსაფრთხოების მკვლევარმა გადაწყვიტა, საკუთარი 2014 წლის Renault Latitude-ის საინფორმაციო-გასართობი სისტემა „გაეტეხა“ მხოლოდ იმისათვის, რომ საათი ზაფხულის დროზე გადაეყვანა. ეს რთული პროცესი აუცილებელი გახდა მას შემდეგ, რაც ავტომობილის სისტემამ უარი თქვა დროის კორექტირებაზე დაკარგული სანავიგაციო SD ბარათის გამო.
პრობლემა, რომელიც SD ბარათს უკავშირდება
როდესაც Moorats-მა მეორადი ავტომობილი შეიძინა, წინა მფლობელმა გააფრთხილა, რომ საათის შესაცვლელად აუცილებელი იყო ორიგინალი სანავიგაციო ბარათი. მკვლევარმა ეს ინფორმაცია თავდაპირველად არ დაიჯერა და გადაწყვიტა, ძველი რუკების შემცველი ბარათი არ გამოეყენებინა. თუმცა, როდესაც საათის ერთი საათით გადაწევის დრო დადგა, მან აღმოაჩინა, რომ სისტემაში შესაბამისი მენიუ უბრალოდ არ იხსნებოდა და ეკრანზე შეცდომის შეტყობინება „No maps detected!“ ჩნდებოდა.
საინფორმაციო სისტემის „გატეხვა“
Moorats-მა, რომელსაც უსაფრთხოების სფეროში მუშაობის გამოცდილება აქვს, გადაწყვიტა სისტემის „რევერსული ინჟინერია“ (reverse engineering) ჩაეტარებინა. მან დაადგინა, რომ მანქანის მართვის პანელი მუშაობდა Linux-ზე დაფუძნებულ, მოდიფიცირებულ TomTom-ის ოპერაციულ სისტემაზე, რომელიც Samsung-ის ჩიპსეტზე (SoC) იყო აწყობილი. მკვლევარმა სისტემის პროგრამული უზრუნველყოფა (firmware) დაშალა და მასში რამდენიმე მოწყვლადობა აღმოაჩინა.
მთავარი გარღვევა მაშინ მოხდა, როდესაც მან სისტემის ბირთვზე (kernel) წვდომა მოიპოვა. მან აღმოაჩინა, რომ ავტომობილის დროის პარამეტრები ინახებოდა სპეციალურ ბინარულ ფაილში - /mnt/flash/settings.dat. როგორც გაირკვა, სისტემას არ გააჩნია დროის სარტყლების ცნება; ის დროს იღებს GPS-ის საშუალებით, ხოლო ადგილობრივ ცდომილებას ინახავს წუთების სახით. Moorats-მა უბრალოდ შეცვალა ეს რიცხვი 180-დან 120-მდე და საათიც გასწორდა.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ეს შემთხვევა ნათლად აჩვენებს თანამედროვე ავტომობილებში არსებულ აბსურდულ შეზღუდვებს. როდესაც ავტომწარმოებლები კრიტიკულად მნიშვნელოვან ფუნქციებს, როგორიცაა საათის გასწორება, პროგრამულად უკავშირებენ კონკრეტულ აპარატურულ ნაწილებს (ამ შემთხვევაში SD ბარათს), მფლობელები რთული არჩევანის წინაშე დგებიან. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში Renault-ის ამ კონკრეტული მოდელები საკმაოდ გავრცელებულია, მსგავსი პრობლემები ხშირად რჩება გადაუჭრელი, რადგან ყველა მფლობელს არ გააჩნია პროგრამისტის უნარები სისტემის საფუძვლიანი „გატეხვისთვის“. ეს ისტორია კიდევ ერთი შეხსენებაა იმისა, რომ ციფრული ტექნოლოგიების ინტეგრაცია ავტომობილებში უფრო მოქნილი და მომხმარებელზე ორიენტირებული უნდა იყოს.