აშშ-ის უსაფრთხოების სამსახურის სადავო საგამოძიებო მეთოდები
სადავო საგამოძიებო ინსტრუმენტი
აშშ-ის შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტის (DHS) საგამოძიებო ფრთამ, რომელიც ჩვეულებრივ ტრანსნაციონალურ დანაშაულებთან ბრძოლაზეა ორიენტირებული, ახალი მონაცემები გაასაჯაროვა. სასამართლოში წარდგენილი დოკუმენტების თანახმად, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის დაწყების შემდეგ, უწყებამ სულ მცირე 185 000 ადმინისტრაციული უწყება (subpoena) გასცა. ეს მაჩვენებელი მიუთითებს იმაზე, რომ საგამოძიებო ორგანოები სულ უფრო მეტად ეყრდნობიან ისეთ ინსტრუმენტებს, რომლებიც სასამართლოს წინასწარი ნებართვის გარეშე მონაცემების მოპოვების საშუალებას იძლევა.
შედარებისთვის, ადრინდელი ანალიზის მიხედვით, 2016 წლიდან 2022 წლის აგვისტომდე პერიოდში, საიმიგრაციო და საბაჟო კონტროლის სამსახურმა (ICE) მხოლოდ 170 000-მდე მსგავსი ტიპის დოკუმენტი გასცა. ახალი სტატისტიკა „ელექტრონული საზღვრების ფონდის“ (EFF) მიერ ინიცირებული სასამართლო დავის ფარგლებში გახდა ცნობილი, რომელიც ინფორმაციის თავისუფლების შესახებ კანონის (FOIA) საფუძველზე მიმდინარეობს.
კონტროლის გარეშე დარჩენილი ძალაუფლება
ადმინისტრაციული უწყებები წარმოადგენს ძლიერ, თუმცა ნაკლებად კონტროლირებად საგამოძიებო მექანიზმს. განსხვავებით ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს მიერ გაცემული ორდერებისგან, მთავრობა არ არის ვალდებული, სასამართლოს განუმარტოს, თუ რატომ ესაჭიროება კონკრეტული მონაცემები ან რატომ ითხოვს ინფორმაციას კერძო კომპანიებისგან. ეს ინსტრუმენტი ხშირად გამოიყენება ონლაინ კრიტიკოსების ვინაობის დასადგენად ან საპროტესტო აქციების მონაწილეების შესახებ ინფორმაციის შესაგროვებლად.
თავდაპირველად, კონგრესმა ეს უფლებამოსილება ჯერ კიდევ ერთი საუკუნის წინ საბაჟო სამსახურს მიანიჭა, რათა მათ შეძლებოდათ იმპორტირებული საქონლის შესახებ ბიზნეს ჩანაწერების შემოწმება. 2003 წელს ეს უფლებამოსილება DHS-ს გადაეცა. თუმცა, თუ ადრე დეპარტამენტი აცხადებდა, რომ აღნიშნული მექანიზმი მხოლოდ საბაჟო და საიმიგრაციო კანონებთან დაკავშირებული მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, დღეს ტრამპის ადმინისტრაცია ამტკიცებს, რომ მათ აქვთ უფლება, გამოიყენონ ეს ძალაუფლება ნებისმიერი „ფართო საგამოძიებო პორტფოლიოსთვის“.
კრიტიკა და შესაძლო შედეგები
სენატორი რონ უაიდენი მომხდარს „შიდა თვალთვალის პროგრამას“ უწოდებს და აღნიშნავს, რომ ეს ქმედება სერიოზულ საფრთხეს უქმნის მოქალაქეთა კონფიდენციალურობასა და გამოხატვის თავისუფლებას. ექსპერტების აზრით, პრობლემა ისაა, რომ ასეთი უწყებების გაგზავნას კომპანიებისთვის თითქმის არანაირი სამართლებრივი ბარიერი არ ახლავს თან. თუ კომპანია უარს ამბობს ინფორმაციის მიწოდებაზე, უწყებას შეუძლია სასამართლოში უჩივლოს მას ან სხვა გზით სცადოს მონაცემების მოპოვება.
სენატორი უაიდენი გეგმავს საკანონმდებლო ცვლილებების გატარებას, რათა შეიზღუდოს ფედერალური უწყებების მიერ ამ მექანიზმის ბოროტად გამოყენება. მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი დეტალები იმის შესახებ, თუ რა ტიპის მონაცემები იქნა მოპოვებული 185 000 მოთხოვნის ფარგლებში, ჯერჯერობით უცნობია, უფლებადამცველები საგანგაშოდ მიიჩნევენ იმ ფაქტს, რომ საგამოძიებო ორგანოები შიდა კონტროლის მექანიზმების გარეშე მოქმედებენ.