აშშ-ის თავდაცვის უწყება კოსმოსურ რაკეტებზე წვდომის გაზრდას გეგმავს
ახალი სტრატეგია კოსმოსურ რბოლაში
აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტი აქტიურად ცდილობს კოსმოსური გაშვებების ბაზრის დივერსიფიკაციას. პენტაგონის სტრატეგიული კაპიტალის ოფისმა (OSC) ბოლო ორი კვირის განმავლობაში 150-150 მილიონი დოლარის ოდენობის პირობითი სესხი გამოუყო ორ კომპანიას — Stoke Space-სა და Rocket Lab-ს. ეს ნაბიჯი მიზნად ისახავს იმ კრიტიკული ინფრასტრუქტურის გაძლიერებას, რომელიც აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების მისიებისთვისაა საჭირო.
მიზეზი მარტივია: SpaceX-მა, რომელიც ამჟამად პენტაგონის მთავარი პარტნიორია, 2028 წლის შემდეგ Falcon 9-ის სერიის რაკეტებზე კომერციული შეკვეთების მიღება შეწყვიტა. კომპანია ყურადღებას სრულად Starship-ის განვითარებაზე ამახვილებს. მიუხედავად იმისა, რომ Falcon-ის რაკეტები სამხედრო დანიშნულებით 2033 წლამდე გააგრძელებენ ფრენას, თავდაცვის უწყება უკვე ხედავს რისკებს, რადგან კოსმოსურ გაშვებებზე მოთხოვნა მკვეთრად იზრდება.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
1990-იანი წლებიდან მოყოლებული, პენტაგონის პოლიტიკა „კოსმოსზე გარანტირებული წვდომის“ პრინციპს ეფუძნება. ეს ნიშნავს, რომ აშშ-ის მთავრობა ყოველთვის მხარს უჭერს სულ მცირე ორ კომპანიას, რომლებიც ეროვნული უსაფრთხოების თანამგზავრების ორბიტაზე გაყვანას შეძლებენ. დღეს ეს როლი SpaceX-სა და United Launch Alliance-ს (ULA) უკავიათ, თუმცა ULA-ს რაკეტა Vulcan-ი ბოლო პერიოდში ტექნიკური ხარვეზების გამო ორჯერ დამიწდა, რამაც დამატებითი წნეხი გააჩინა.
კოსმოსური ძალების პროგნოზით, 2030-იანი წლების დასაწყისისთვის მათ 249-მდე საშუალო და მძიმე კლასის გაშვება დასჭირდებათ, რაც ორჯერ აღემატება ორი წლის წინანდელ მაჩვენებელს. სწორედ ამ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად აფინანსებს სახელმწიფო ახალ მოთამაშეებს.
რა გეგმები აქვთ კომპანიებს?
Stoke Space მიღებულ დაფინანსებას ფლორიდაში, კეიპ-კანავერალის ბაზაზე, მეორე სასტარტო მოედნის ასაშენებლად გამოიყენებს. ეს მათ საშუალებას მისცემს, დააჩქარონ ახალი, სრულად მრავალჯერადი Nova Block 2 რაკეტის გამოცდა. თავის მხრივ, Rocket Lab-ი ინვესტიციას Neutron-ის რაკეტის წარმოების გაფართოებასა და მისი აღდგენისთვის საჭირო საზღვაო ინფრასტრუქტურის განვითარებას მოახმარს.
Rocket Lab-ის ხელმძღვანელობა აღნიშნავს, რომ ბაზარზე გაშვების შესაძლებლობები უკიდურესად შეზღუდულია. კომპანიამ უკვე გაზარდა Neutron-ის გაშვების ღირებულება 55-დან 70 მილიონ დოლარამდე, რაც გამოწვეულია შეკვეთების რეკორდული რაოდენობით — მათ პორტფელში ამჟამად 117 კონტრაქტია დაგროვილი.
პენტაგონის ეს სტრატეგია მიანიშნებს, რომ კოსმოსური სექტორი ახალ ფაზაში შედის, სადაც სახელმწიფო სუბსიდიები და კერძო კაპიტალი ერთიანდება, რათა თავიდან აიცილონ „გაშვებების კრიზისი“. ქართველი დამკვირვებლებისთვის ეს ნიშნავს, რომ კოსმოსური ეკონომიკა ხდება არა მხოლოდ ტექნოლოგიური, არამედ გეოპოლიტიკური უსაფრთხოების მთავარი საყრდენი, რაც გლობალურ სატელიტურ ინტერნეტსა და მონაცემთა გადაცემის სერვისებზე პირდაპირ აისახება.