აშშ-ის საჰაერო სივრცეში მასშტაბური შეფერხებაა: FAA-მ ფრენები შეაჩერა

ტექნიკური ხარვეზი აშშ-ის საავიაციო სისტემაში

აშშ-ის ფედერალურმა საავიაციო ადმინისტრაციამ (FAA) ქვეყნის მასშტაბით საჰაერო მიმოსვლა დროებით შეაჩერა. გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღეს, რაც საჰაერო მოძრაობის მართვის ცენტრებში სერიოზული საკომუნიკაციო პრობლემები გამოვლინდა. ტრანსპორტის მდივანმა შონ დაფიმ სოციალურ ქსელ X-ზე დაადასტურა, რომ პრობლემა გლობალური ხასიათისაა და ყველა საჰაერო მარშრუტის მართვის ცენტრს ეხება.

მიმდინარეობს სისტემების დიაგნოსტიკა და აღდგენითი სამუშაოები. ხელისუფლება აცხადებს, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება სიფრთხილის ზომაა და არ უკავშირდება რაიმე სახის საფრთხეს ან კიბერშეტევას. შიდა უსაფრთხოების მინისტრმა მარკვეინ მალინმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამ ეტაპზე არ არსებობს იმის ნიშნები, რომ ინციდენტი მტრულად განწყობილი ძალების ქმედებაა. რაც შეეხება საერთაშორისო რეისებს, მათი ბედი ინდივიდუალურად, თითოეული შემთხვევის მიხედვით გადაწყდება.

ისტორიული პრეცედენტები და მიმდინარე ვითარება

აღსანიშნავია, რომ FAA-ს ისტორიაში ეს მხოლოდ მესამე შემთხვევაა, როდესაც ქვეყნის მასშტაბით ფრენების სრული შეჩერება ხდება. პირველი და ყველაზე მძიმე პრეცედენტი 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტულ აქტებს უკავშირდება, როდესაც საჰაერო სივრცე დღეების განმავლობაში იყო ჩაკეტილი. მეორე შემთხვევა შედარებით ახალია და 2023 წლის 11 იანვარს დაფიქსირდა, როდესაც საავიაციო მისიების შეტყობინებების სისტემის (NOTAM) გაუმართაობის გამო ფრენები ორ საათზე ნაკლები დროით შეჩერდა.

ამჯერად სიტუაცია უფრო რთულად გამოიყურება. ავიაკომპანიებმა უკვე დაიწყეს დღის მეორე ნახევარში დაგეგმილი რეისების გაუქმება. American Airlines-მა ოფიციალურად გააფრთხილა მგზავრები, რომ შეფერხებები, სავარაუდოდ, მთელი დღის განმავლობაში გაგრძელდება. ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ პრობლემის სრულად აღმოფხვრას დრო დასჭირდება, თუმცა საზოგადოებას სიმშვიდისკენ მოუწოდებენ.

რა გავლენა ექნება ამას მგზავრებზე

მიუხედავად იმისა, რომ საფრთხე არ არსებობს, მგზავრებს, რომლებიც აშშ-ის აეროპორტებში იმყოფებიან ან ფრენას გეგმავენ, მნიშვნელოვანი დისკომფორტი შეექმნებათ. ავიამიმოსვლის აღდგენის ზუსტი დრო ჯერჯერობით უცნობია. FAA-ს წარმომადგენლები მუშაობენ სისტემების აღსადგენად, თუმცა სისტემური შეცდომების ხასიათიდან გამომდინარე, პროცესი შესაძლოა გაჭიანურდეს.

ეს ინციდენტი კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს კრიტიკული ინფრასტრუქტურის დაუცველობას ტექნიკური ხარვეზების მიმართ. განსაკუთრებით საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ შეფერხება მოხდა ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტების საავიაციო მართვაში აქტიური დანერგვის ფონზე, რაც კითხვებს აჩენს სისტემების მდგრადობის შესახებ. საქართველოს მოქალაქეებისთვის, რომლებიც აშშ-ის მიმართულებით მოგზაურობენ, რეკომენდებულია ფრენის სტატუსის გადამოწმება ავიაკომპანიების ოფიციალურ ვებგვერდებზე, რადგან შეფერხებებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ტრანსატლანტიკურ რეისებზეც.