აშშ-ის საავიაციო სისტემაში მასშტაბური შეფერხება დასრულდა

აშშ-ის საავიაციო ადმინისტრაციის (FAA) მიერ დაწესებული მასშტაბური შეზღუდვები, რომელმაც ქვეყნის საჰაერო მიმოსვლა ხუთი საათით პარალიზებული გახადა, ოფიციალურად დასრულდა. ეს იყო ყველაზე დიდი შეფერხება აშშ-ის საავიაციო სისტემაში 11 სექტემბრის მოვლენების შემდეგ. ფრენების აღდგენის მიუხედავად, საავიაციო მონაცემების მიმწოდებელი კომპანია FlightAware-ის ცნობით, ჯამში 6 300-ზე მეტი რეისი გაუქმდა, ხოლო 9 500-ზე მეტი დაგვიანდა. ავიაკომპანიებს გრაფიკის სრულად აღსადგენად, სავარაუდოდ, რამდენიმე დღე ან კვირაც კი დასჭირდებათ.

რა გახდა სისტემური კოლაფსის მიზეზი?

შეფერხების მთავარი მიზეზი FAA-ს სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის (FTI) გაუმართაობა გახდა. ეს არის დახურული საკომუნიკაციო ქსელი, რომელიც საჰაერო მოძრაობის კონტროლერებსა და პილოტებს შორის კავშირს უზრუნველყოფს. აშშ-ის ტრანსპორტის მდივანმა, შონ დაფიმ, თეთრ სახლში გამართულ ბრიფინგზე განაცხადა, რომ პრობლემა „ძველმა გადამრთველებმა და როუტერებმა“, ასევე მონაცემთა გადატვირთვამ გამოიწვია.

საქმე იმაშია, რომ FAA ამჟამად მრავალწლიან მოდერნიზაციის პროექტს ახორციელებს, რომლის ფარგლებშიც ათწლეულების წინანდელი სპილენძის სადენები მაღალსიჩქარიანი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელებით იცვლება. სამშობლო უსაფრთხოების მდივანმა მარკვეინ მალინმა განმარტა, რომ სისტემაში ახალი აღჭურვილობის ინტეგრაციისას განხორციელებულმა ცვლილებებმა ძველი ინფრასტრუქტურის გადატვირთვა გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ კიბერშეტევის ვერსია ჯერ სრულად არ არის გამორიცხული, ამ ეტაპზე მსგავსი საფრთხის არანაირი ნიშანი არ არსებობს.

პრობლემური მოდერნიზაცია და მომავალი გეგმები

აღსანიშნავია, რომ აღნიშნულ სისტემას კონტრაქტორი კომპანია L3Harris Technologies მართავს. კომპანიის ვებგვერდზე მითითებულია, რომ მათ გააჩნიათ საჰაერო სივრცის მართვის სისტემების მოდერნიზაციის გამოცდილება ისე, რომ საჰაერო მიმოსვლა არ შეფერხდეს. თუმცა, მიმდინარე წლის მაისში კომპანიამ განაცხადა, რომ მოდერნიზაციის პროექტის მხოლოდ 50 პროცენტია დასრულებული.

სიტუაციას კიდევ უფრო ართულებს ის ფაქტი, რომ აშშ-ის მთავრობის ანგარიშვალდებულების ოფისმა (GAO) ჯერ კიდევ სექტემბერში გააფრთხილა FAA, რომ მოდერნიზაციის პროცესის დაჩქარება შესაძლოა ხარისხისა და უსაფრთხოების ხარჯზე ხდებოდეს. ანგარიშის მიხედვით, FAA-ს არ გააჩნია ერთიანი გეგმა და მართავს 11 000-ზე მეტ შეუსაბამო გრაფიკს.

ტრანსპორტის მდივანმა უკვე მოითხოვა კონგრესისგან დაფინანსების მკვეთრი ზრდა. თუ ადრე საუბარი იყო 30,1 მილიარდ დოლარზე, ახლა მოთხოვნა 50 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა, რაც აეროპორტების ინფრასტრუქტურისა და საკომუნიკაციო ქსელების სრულ განახლებას მოხმარდება. აშშ-ის ადმინისტრაციის მიზანია, 2028 წლის ბოლომდე საჰაერო მოძრაობის მართვის სისტემა სრულად განაახლოს, რათა მან მომავალში დრონებისა და ე.წ. „საჰაერო ტაქსების“ (eVTOL) ინტეგრაცია შეძლოს.