ახალი საფრთხე: Candiru-ს ჯაშუშური პროგრამა ვებ-რეკლამების მეშვეობით ვრცელდება
ციფრული უსაფრთხოების სფეროში მორიგი შემაშფოთებელი ფაქტი დაფიქსირდა. ტორონტოს უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფის, Citizen Lab-ის მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ისრაელური კომპანია Candiru-ს (ამჟამად ცნობილი როგორც Integrity Labs) ჯაშუშური პროგრამა მოწყობილობებში ონლაინ რეკლამების საშუალებით აღწევს. ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც დადასტურდა ე.წ. „ნულოვანი კლიკის“ (zero-click) მეთოდის გამოყენება რეკლამების მეშვეობით, რაც იმას ნიშნავს, რომ მომხმარებელს არაფერზე დაჭერა არ სჭირდება — ინფექცია ვებგვერდის ჩატვირთვისთანავე იწყება.
როგორ მუშაობს შეტევა?
მავნე კამპანიის უკან ისრაელური სარეკლამო ფირმა Discover-Tech დგას. კომპანია, რომელიც ოფიციალურად რეკლამების განთავსებით იყო დაკავებული, სინამდვილეში ჯაშუშური პროგრამების გამავრცელებლების შუამავალი აღმოჩნდა. შეტევა ეფუძნება „რეალურ დროში აუქციონს“ (real-time bidding) — იმ წამიერ პროცესს, რომელიც წყვეტს, თუ რომელი რეკლამა უნდა გამოჩნდეს თქვენს ეკრანზე ვებგვერდის ან აპლიკაციის გახსნისას.
როდესაც Discover-Tech-ის რეკლამა იტვირთება, სპეციალური სკრიპტი ამოწმებს მომხმარებლის მოწყობილობის ID-ს და IP მისამართს. თუ მოწყობილობა წინასწარ შედგენილ „სამიზნეების სიაშია“, სკრიპტი ავტომატურად ააქტიურებს მავნე კოდს. დანარჩენი მომხმარებლებისთვის რეკლამა ჩვეულებრივად ჩანს, რაც მავნე აქტივობის აღმოჩენას უკიდურესად ართულებს. სწორედ ამ გზით გახდა 2024-2025 წლებში Al Jazeera-ს 45-ზე მეტი მოწყობილობა ჯაშუშური პროგრამის სამიზნე.
გლობალური მასშტაბები და რეაგირება
კვლევის ფარგლებში გაანალიზდა ოთხი მილიარდი სარეკლამო აუქციონის ჩანაწერი. შედეგად გაირკვა, რომ 2026 წლის მარტიდან ივნისამდე პერიოდში, Discover-Tech-ის რეკლამები 70 000-ზე მეტ აპლიკაციასა და 120 000 ვებგვერდზე გამოჩნდა. მავნე რეკლამები დაფიქსირდა ისეთ მაღალი დონის ქსელებშიც, როგორიცაა NATO, აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტი და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო, თუმცა ამ ეტაპზე მათი ინფიცირების პირდაპირი მტკიცებულება არ არსებობს.
ინციდენტის გამჟღავნების შემდეგ, Google-მა და IAB Europe-მა Discover-Tech-ი საკუთარი სანდო პარტნიორების სიიდან ამოიღეს. ასევე, კომპანიასთან თანამშრომლობა შეწყვიტეს Beeswax-მა, Vungle-მა და Eskimi-მ. მიუხედავად იმისა, რომ Candiru 2021 წლიდან აშშ-ის „შავ სიაშია“, მსგავსი კომპანიები კვლავ პოულობენ გზებს თავიანთი საქმიანობის გასაგრძელებლად.
რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის?
ეს შემთხვევა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ თანამედროვე ჯაშუშური ტექნოლოგიები სულ უფრო დახვეწილი ხდება და მათი მსხვერპლი შეიძლება ნებისმიერი ადამიანი გახდეს, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად ფრთხილად იქცევა ინტერნეტში. მიუხედავად იმისა, რომ უშუალოდ საქართველოში მსგავსი მასშტაბური შეტევების შესახებ ინფორმაცია ნაკლებად ხელმისაწვდომია, მომხმარებლებისთვის რეკომენდებულია უსაფრთხოების თანამედროვე სტანდარტების დაცვა, რეგულარული განახლებების ჩამოტვირთვა და სანდო ბრაუზერების გამოყენება, რომლებიც მავნე სკრიპტების ბლოკირებას ახერხებენ.