ახალი კვლევა ძველ ეგვიპტეში ადამიანების მსხვერპლშეწირვას ადასტურებს
საუკუნეების განმავლობაში ეგვიპტოლოგები კამათობდნენ იმაზე, ნამდვილად სწირავდნენ თუ არა მსხვერპლად მოხელეებსა და მსახურებს ძველი ეგვიპტის ფარაონების დაკრძალვისას. ახალმა სამეცნიერო ნაშრომმა, რომელიც Frontiers in Environmental Archaeology-ში გამოქვეყნდა, ამ საკითხს შესაძლოა საბოლოო წერტილი დაუსვას. ბიოარქეოლოგებმა 1920-იან წლებში აღმოჩენილი თავის ქალების ხელახალი ანალიზი ჩაატარეს.
ახალი მტკიცებულებები ძველი სამარხებიდან
კვლევის ავტორის, Purdue University-ის მეცნიერის, როზელინ კემპბელის თქმით, ძველი ეგვიპტის პირველი დინასტიის წარმომადგენელთა სამარხებში ნაპოვნი ნეშტების მესამედზე მეტს ბლაგვი საგნით მიყენებული ტრავმების კვალი აღენიშნება. ეს ფაქტი მკვლევრებს აფიქრებინებს, რომ ეს ადამიანები ე.წ. „მსახურთა მსხვერპლშეწირვის“ (retainer sacrifice) მსხვერპლნი გახდნენ. მსგავსი რიტუალი გულისხმობდა მსახურების მოკვლას, რათა მათ ფარაონისთვის შემდგომ ცხოვრებაშიც გაეწიათ სამსახური.
პრობლემას ართულებს ის გარემოება, რომ ადრეული არქეოლოგიური გათხრები ხშირად ნაჩქარევად მიმდინარეობდა, ხოლო თავად სამარხები მრავალჯერ გაიძარცვა. გარდა ამისა, გასული საუკუნის განმავლობაში შენახვის მიზნით ნეშტების დამუშავებამ ბევრი მნიშვნელოვანი სასამართლო-სამედიცინო მტკიცებულება გაანადგურა. მიუხედავად ამისა, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით, მეცნიერებმა შეძლეს იმის დადგენა, რომ ძალადობის კვალი შემთხვევითი არ არის.
კონტექსტის მნიშვნელობა
როზელინ კემპბელი ხაზს უსვამს, რომ მსგავსი კვლევებისას სიფრთხილეა საჭირო. მისი თქმით, თანამედროვე ადამიანებმა არ უნდა მოახდინონ საკუთარი წარმოდგენების პროეცირება წარსულ კულტურებზე. ეგვიპტოლოგიაში ხშირად შეინიშნება კოლონიური არქეოლოგიის გავლენა, რამაც თავის დროზე ისტორიული რეალობის აღქმა დაამახინჯა.
ამ კვლევის შედეგები მნიშვნელოვანია მსოფლიო არქეოლოგიისთვის, რადგან ის გვაჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება თანამედროვე ფორენზიკური (სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის) მეთოდებით საუკუნის წინანდელი აღმოჩენების გადაფასება. მიუხედავად იმისა, რომ საკითხი კვლავ დებატების საგნად რჩება, ახალი მონაცემები არსებითად ცვლის ჩვენს წარმოდგენას პირველი დინასტიის ეგვიპტურ საზოგადოებაზე.