59 წლის წინ: როგორ დაიწყო Saturn V-ის ისტორიული მისია
გიგანტური ნახტომი კოსმოსური კვლევების ისტორიაში
1967 წლის 9 ნოემბერი კოსმოსური ინდუსტრიისთვის გარდამტეხი თარიღი იყო. სწორედ ამ დღეს, ფლორიდაში მდებარე კენედის კოსმოსური ცენტრიდან ცაში აიჭრა Saturn V — იმ დროისთვის ყველაზე მძლავრი და მასშტაბური რაკეტა, რომელიც კი კაცობრიობას შეუქმნია. 110-მეტრიანი კონსტრუქცია ზომით თავისუფლების ქანდაკებასაც კი აღემატებოდა და სწორედ ის გახდა მთავარი ინსტრუმენტი მთვარის პროგრამის განსახორციელებლად.
Apollo 4-ის მისია, მიუხედავად მისი გრანდიოზულობისა, უეკიპაჟოდ განხორციელდა. ეს იყო ტესტური გაშვება, რომლის მიზანიც რაკეტის შესაძლებლობების შემოწმება იყო. გაშვება იმდენად მძლავრი აღმოჩნდა, რომ წარმოქმნილმა დარტყმითმა ტალღამ მიმდებარე ტერიტორიაზე შენობები შეაზანზარა, ხოლო კოსმოსურ ცენტრში მტვრისა და ნამსხვრევების ნამდვილი ღრუბლები დააყენა.
ტრაგედიიდან ტრიუმფამდე
ეს გაშვება NASA-სთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო. იმავე წლის დასაწყისში, იანვარში, სააგენტომ საშინელი ტრაგედია განიცადა — Apollo 1-ის სახმელეთო ტესტირებისას გაჩენილმა ხანძარმა სამი ასტრონავტის სიცოცხლე შეიწირა. Apollo 4-ის წარმატება იყო ის პირველი ნაბიჯი, რომელმაც საზოგადოებასა და თავად სააგენტოს დაუბრუნა რწმენა, რომ მთვარის მისია შესაძლებელი იყო.
მისია 8 საათსა და 36 წუთს გაგრძელდა. რაკეტის სამივე საფეხურმა იდეალურად იმუშავა, რის შემდეგაც უეკიპაჟო სამეთაურო მოდული წყნარ ოკეანეში უსაფრთხოდ დაეშვა. ვერნერ ფონ ბრაუნმა, რომელიც მარშალის კოსმოსური ფრენების ცენტრს ხელმძღვანელობდა, გაშვებას „ექსპერტული“ უწოდა და აღნიშნა, რომ ყველა ეტაპი ზუსტად გეგმის მიხედვით შესრულდა.
მემკვიდრეობა, რომელმაც მთვარე დაგვაპყრობინა
Apollo 4-ის ტესტმა გზა გაუხსნა შემდგომ მისიებს. სულ რაღაც ერთი წლის შემდეგ, Saturn V-მა უკვე ასტრონავტები გაიყვანა კოსმოსში Apollo 8-ის ფარგლებში, ხოლო 1969 წელს სწორედ ამ რაკეტამ მიიტანა Apollo 11-ის ეკიპაჟი მთვარის ზედაპირამდე.
მიუხედავად იმისა, რომ დღეს SpaceX-ის Starship-მა Saturn V-ის სიმძლავრის მაჩვენებლები უკვე გააუმჯობესა, 1967 წლის ეს მისია რჩება საინჟინრო აზროვნების ერთ-ერთ უდიდეს მიღწევად. ის გვაგონებს, თუ როგორ შეუძლია ადამიანურ ნებას, რთული ტექნოლოგიური გამოწვევები დაძლიოს და შეუძლებელი რეალობად აქციოს. დღეს, როდესაც კოსმოსური რბოლა ახალ ფაზაში შედის და კერძო კომპანიები მარსისკენ მიისწრაფვიან, Saturn V-ის მემკვიდრეობა კვლავ რჩება საიმედოობისა და ინოვაციის სიმბოლოდ.